Rodzaje przesłanek procesowych w postępowaniu cywilnym

Przesłanki procesowe to okoliczności pozytywne lub negatywne, które przewidziane są przez przepisy prawa. Decydują one o możliwości wszczęcia oraz dalszego prowadzenia postępowania cywilnego.

1. podmiotowe i przedmiotowe na dotyczące:
   • sądu;
   • stron;
   • przedmiotu sprawy;
2. skutek:
   • bezwzględne – niepodlegają konwalidacji;
   • względne – podlegają konwalidacji;
3. istnienie lub nieistnienie:
   • pozytywne;
   • negatywne.

1. droga sądowa (art. 2 k.p.c.) – to kompetencja sądów powszechnych do rozpoznawania spraw cywilnych;
2. sprzeczność składu sądu z przepisami prawa (art. 379 pkt 4 k.p.c.) – wystąpienie tej przesłanki skutkuje nieważnością postępowania;
3. sprawa rozpoznana została przez sędziego, który podlega wyłączeniu z mocy ustawy (art. 379 pkt 4 k.p.c.) – wystąpienie tej przesłanki skutkuje nieważnością postępowania;
4. niewłaściwość sądu rejonowego w sprawie, w której sąd okręgowy jest właściwy bez względu na wartość przedmiotu sporu (art. 379 pkt 6 k.p.c.);
5. właściwy tryb postępowania (art. 201-202 k.p.c.) – przewodniczący obowiązany jest badać w jakim trybie sprawa powinna być rozpoznana;
6. właściwość sądu (art. 200 i 202 z wyjątkiem art. 379 pkt 6 k.p.c.) – w przypadku, gdy sąd stwierdzi swoją niewłaściwość obowiązany jest przekazać sprawę sądowi właściwemu;
7. jurysdykcja krajowa (art. 1097 – 1116 k.p.c.) – wskazuje sprawy z zakresu prawa cywilnego podlegające właściwości sądów polskich;
8. zapis na sąd polubowny (art. 1157 i 1161 w zw. z art. 1165 k.p.c.) – jest to umowa stron, która poddaje wynikły lub mogący wyniknąć w przyszłości spór z oznaczonego stosunku prawnego pod rozstrzygnięcie sądu polubownego.

1. zdolność sądowa (art. 64 k.p.c.) – to zdolność do bycia stroną w procesie;
2. zdolność procesowa (art. 65 k.p.c.) – to zdolność do dokonywania samodzielnie lub przez przedstawiciela czynności procesowych wobec sądu;
3. brak właściwej reprezentacji po stronie powoda (art. 379 pkt 2) – przesłanka ta zachodzi wówczas, gdy za powoda niemającego zdolności sądowej lub procesowej nie działa podmiot uprawniony do jego reprezentowania;
4. brak w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem – brak ten skutkuje niemożliwością podejmowania czynności procesowych w imieniu tej jednostki organizacyjnej;
5. kaucja aktoryczna (art. 1119 k.p.c.) – służy ona zabezpieczeniu kosztów procesu; obowiązany jest nią wnieść na żądanie pozwanego powód, który nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej;
6. immunitet dyplomatyczny (art. 1111 k.p.c.) – osoby posiadające ten immunitet nie mogą być pozywane przed sądem polskim.

1. zawisłość sporu (lis pendens) (art. 379 pkt 3, art. 192 pkt 1 k.p.c.) – przesłanka ta uniemożliwia ponowne wytoczenie powództwa w stosunku do przedmiotu, co do którego postępowanie jest już w toku przed tym samym lub innym sądem;
2. powaga rzeczy osądzonej (res iudicata) (art. 379 pkt 3, art. 366 k.p.c.) – przesłanka ta uniemożliwia ponowne rozpoznanie sprawy, która została już rozstrzygnięta.