Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Wykreślenie spółki z rejestru bez postępowania likwidacyjnego

11.05.2022

Procedura wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego bez wszczynania postępowania likwidacyjnego umożliwia przede wszystkim dokonywanie weryfikacji tzw. martwych podmiotów w obrocie gospodarczym, a więc spółek, które nie prowadzą żadnej działalności, ani też nie spełniają ciążących na nich z mocy prawa zobowiązań, np. sprawozdawczych. Zdarza się bowiem bardzo często, iż z różnorakich przyczyn, nie przeprowadziły one czynności związanych z rozwiązaniem spółki i nie doprowadziły do jej wykreślenia z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.

Jak przebiega takie postępowanie, jakie są przesłanki jego wszczęcia oraz jakie przynosi skutki prawne, opisuje niniejszy artykuł.

 Jakie są przesłanki wszczęcia postępowania o wykreślenie spółki z rejestru?

Na wstępie wskazać trzeba, iż kwestie proceduralne związane z wykreśleniem spółki z rejestru bez postępowania likwidacyjnego, uregulowane są w ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 112 z późn. zm.), zwaną w dalszej części artykułu „ustawą o KRS”.

Przesłanki wszczęcia postępowania w tym przedmiocie wskazane są w art. 25a ust. 1 w/w aktu prawnego, zgodnie z którym - sąd rejestrowy wszczyna z urzędu postępowanie o rozwiązanie podmiotu wpisanego do Krajowego rejestru sądowego, bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, w przypadku gdy:

1) oddalając wniosek o ogłoszenie upadłości lub umarzając postępowanie upadłościowe, sąd upadłościowy stwierdzi, że zgromadzony w sprawie materiał daje podstawę do rozwiązania bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego. Tym samym zachodzi konieczność odwołania się do przepisu art. 13 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (j.t. Dz.U. z 2020 r., poz. 1228 z późn. zm.). Zgodnie z jego ust. 1 - sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów. Sąd może zaś oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości w razie stwierdzenia, że majątek dłużnika jest obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania (ust. 2). Z kolei zgodnie z art. 361 ust. 1 pkt 1 tego aktu prawnego - sąd umorzy postępowanie upadłościowe, jeżeli majątek pozostały po wyłączeniu z niego przedmiotów majątkowych dłużnika obciążonych hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania,

2) oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzono postępowanie upadłościowe z tego powodu, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania,

3) wydano postanowienie o odstąpieniu od postępowania przymuszającego lub jego umorzeniu. Zaznaczyć przy tym trzeba, że sąd może wydać takie postanowienie, gdy z danych zawartych w aktach rejestrowych wynika w sposób jednoznaczny, iż postępowanie takie nie doprowadzi do złożenia przez spółkę wniosku o wpis do KRS lub dokumentów, których złożenie jest obowiązkowe,

4) mimo wezwania sądu rejestrowego nie złożono rocznych sprawozdań finansowych za 2 kolejne lata obrotowe. Pamiętać przy tym trzeba, iż uchybienie to nie musi obejmować dwóch ostatnich lat tego rodzaju,

5) mimo dwukrotnego wezwania sądu rejestrowego nie złożono dokumentów, których złożenie jest obowiązkowe, bądź nie dokonano zgłoszeń pomimo powinności w tym przedmiocie. Dotyczy to np. nie zgłoszenia przez spółkę  aktualnego składu jej zarządu bądź nie wskazania aktualnego adresu jej siedziby.

Jaki jest przebieg postępowania o wykreślenie spółki z rejestru?

Postępowanie o wykreślenie spółki z rejestru rozpoczyna postanowieniem o jego wszczęciu, po czym następują dalsze kroki proceduralne, podejmowane przez sąd rejestrowy. 

Wszczęcie postępowania

Podkreślenia wymaga fakt, iż postępowanie o wykreślenie z rejestru, sąd rejestrowy wszczyna z urzędu, w razie zaistnienia którejkolwiek ze wskazanych powyżej przesłanek, wydając w tym przedmiocie odpowiednie postanowienie. Tak więc inicjatorem postępowania nie jest jego strona, a więc spółka, lecz sąd.

Wskazać trzeba, iż żaden przepis obowiązującego prawa nie wskazuje żadnego okresu czasowego, w którym postępowanie takie może zostać podjęte, a tym samym w teorii jest to możliwe niezwłocznie po stwierdzeniu wystąpienia którejkolwiek z przyczyn, dających do tego podstawę prawną.

Wszczęcie postępowania może nastąpić nie tylko wskutek samoistnego powzięcia określonych wiadomości, które taki krok uzasadniają, przez sam sąd, ale także wskutek zawiadomienia złożonego przez podmiot trzeci bądź też wniosku np. wspólników spółki. Jednakże, także i w tym przypadku postępowanie wszczynane jest z urzędu, zaś sąd nie jest w żaden sposób związany złożonym w tym zakresie wnioskiem, czy zawiadomieniem.

Oczywiście, samo zainicjowanie przedmiotowego postępowania nie przesądza w żaden sposób o wykreśleniu spółki z rejestru, albowiem sąd uprzednio zobowiązany jest do przeprowadzenia odpowiedniego postępowania wyjaśniającego.

W toku postępowania bowiem sąd rejestrowy bada najpierw, czy spółka posiada zbywalny majątek i czy faktycznie prowadzi działalność (art. 25a ust. 1 ustawy o KRS). Jeśli zostanie stwierdzone, iż legitymuje się ona takimi przymiotami, wówczas wykreślenie z rejestru jest niedopuszczalne.

Wykreślenie z rejestru nie jest także możliwe, gdy sąd poweźmie wiadomość, iż zachodzą innego rodzaju istotne okoliczności przemawiające przeciwko rozwiązaniu spółki bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, w tym w szczególności takie, które są uzasadnione interesem wierzyciela (art. 25d ust. 3 ustawy o KRS).

W toku postępowania o rozwiązanie spółki wpisanej do Rejestru bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, sąd rejestrowy może zwrócić się o udzielenie informacji niezbędnych do ustalenia, czy dany podmiot posiada zbywalny majątek i czy faktycznie prowadzi działalność, do organów podatkowych, organów prowadzących rejestry i ewidencje publiczne lub innych organów administracji publicznej oraz do organizacji społecznych. W szczególności dotyczy to takich podmiotów, jak urzędy i izby skarbowe, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, sądy wieczystoksięgowe, rejestr zastawów czy Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców (CEPiK).

Dopiero w przypadku ustalenia przez sąd rejestrowy ponad wszelką wątpliwość, że spółka nie posiada zbywalnego majątku i faktycznie nie prowadzi działalności, sąd rejestrowy orzeka o jej rozwiązaniu i zarządza wykreślenie z Rejestru, przy czym istnienie niezaspokojonych zobowiązań, które na takim podmiocie ciążą lub też nieściągalnych wierzytelności, nie wyłącza możliwości wydania takiego orzeczenia (art. 25d ust. 1 oraz ust. 2 ustawy o KRS).

Powiadomienia i ogłoszenia

Pierwszym krokiem, jaki podejmuje sąd rejestrowy po wszczęciu postępowania jest powiadomienie o tym fakcie spółki, której ono dotyczy, wzywając ją jednocześnie do wykazania, że faktycznie prowadzi działalność i posiada majątek, ze wskazaniem jego składników. Sąd w tym celu wyznacza termin 14 dni od dnia doręczenia tego wezwania, dokonując także pouczenia o skutkach nie zastosowania się do jego treści.

Poza wskazanymi powyżej czynnościami, sąd dokonuje również ogłoszenia o wszczęciu postępowania, które w przypadku braku organu uprawnionego do reprezentacji lub aktualnego adresu spółki wpisanej do Rejestru, zastępuje zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Rozwiązanie takie jest w pełni zrozumiałe, albowiem spółka taka, z uwagi na brak przedmiotowego organu, i tak nie będzie miała możliwości ustosunkowania się do wezwania, bądź też wskutek braku adresu korespondencja nie zostanie jej dostarczona.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, ogłoszenie takie zawierać powinno następujące elementy:

1) nazwę sądu rejestrowego prowadzącego postępowanie, nazwę (firmę) podmiotu, numer podmiotu w Rejestrze, ostatni ujawniony w Rejestrze adres siedziby oraz informację o celu prowadzonego postępowania,

2) wezwanie skierowane do wszystkich osób, których uzasadniony interes mógłby sprzeciwiać się rozwiązaniu podmiotu bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego i jego wykreśleniu z Rejestru, do zgłaszania okoliczności przemawiających przeciwko rozwiązaniu w terminie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia,

3) pouczenie, że w przypadku stwierdzenia, że podmiot wpisany do Rejestru nie posiada zbywalnego majątku i faktycznie nie prowadzi działalności, sąd rejestrowy może orzec o rozwiązaniu tego podmiotu bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego i zarządzić jego wykreślenie z Rejestru.

Podkreślić trzeba, iż w odniesieniu do podmiotów wpisanych do rejestru przedsiębiorców, takich jak spółki, przedmiotowe ogłoszenie zamieszcza się w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, przy czym sąd rejestrowy może zarządzić zamieszczenie ogłoszenia także w prasie, a więc dzienniku lub czasopiśmie oraz podać je do publicznej wiadomości w inny sposób, taki jaki uzna za odpowiedni.

Pamiętać należy, że ogłoszenia o wszczęciu postępowania o rozwiązanie podmiotu wpisanego do Rejestru bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, jak również o jego rozwiązaniu, które zamieszczane są w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, nie podlegają opłacie.

Orzeczenia

Po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania, sąd rejestrowy wydaje orzeczenie w sprawie w postaci postanowienia.

W przypadku ustalenia przez sąd rejestrowy w postępowaniu o rozwiązanie spółki wpisanej do Rejestru bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, że nie posiada ona żadnego zbywalnego majątku i faktycznie nie prowadzi działalności, sąd orzeka o jej rozwiązaniu i zarządza wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego. Informacja o tym podlega ogłoszeniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. 

Sąd rejestrowy może także umorzyć prowadzone postępowanie, jednakże  tylko i wyłącznie w dwóch przypadkach, a mianowicie:

1) w razie ustalenia, że dany podmiot posiada zbywalny majątek lub faktycznie prowadzi działalność,

2) gdy poweźmie wiadomość, iż zachodzą inne istotne okoliczności przemawiające przeciwko rozwiązaniu podmiotu, w tym w szczególności uzasadnione interesem wierzyciela.

Jakie są skutki prawne wykreślenia spółki z rejestru bez postępowania likwidacyjnego?

Oczywiście najważniejszym i podstawowym skutkiem prawnym wykreślenia spółki z Rejestru jest jej całkowicie zniknięcie z obrotu gospodarczego. Nie jest przy tym niezbędne wykonywanie dodatkowych czynności, które byłyby konieczne przy zwykłej procedurze likwidacyjnej, a dotyczących zamknięcia rachunku bankowego, wykreślenia z rejestru VAT, Regon i ZUS.

Pozostałe skutki prawne odnoszą się do mienia pozostałego po takim podmiocie.

Zasady odpowiedzialności za długi spółki wykreślonej z rejestru bez likwidacji

Zgodnie z art. 25e ust. 1 ustawy o KRS – mienie, które pozostał po spółce wykreślonej z Rejestru nabywa nieodpłatnie z mocy samego prawa Skarb Państwa, przy czym ma to miejsce bez względu na przyczynę takiego stanu rzeczy, którym nie rozporządził przed wykreśleniem właściwy organ z chwilą wykreślenia z Rejestru. Ponosi on wówczas odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania takiej spółki.

Warto raz jeszcze podkreślić, iż dla zastosowania www przepisu nie ma znaczenia przyczyna wykreślenia.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z dnia 10 grudnia 2019 r. (I C 1031/19) „Przepis ten znajduje zastosowanie zarówno wtedy gdy podmiot został wykreślony z KRS w wyniku postępowania z art. 25a, jak i wtedy gdy wykreślenie było poprzedzone postępowaniem likwidacyjnym (tak też T. S. w komentarzu do art. 25 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, publ. Legalis).

Nabycie mienia przez Skarb Państwa następuje z mocy prawa, nieodpłatnie, bez potrzeby składania w tym zakresie jakichkolwiek oświadczeń. Nabycie następuje na zasadzie sukcesji uniwersalnej. Jednocześnie nie ma znaczenia wola Skarbu Państwa nabycia tego mienia, jak również fakt wiedzy Skarbu Państwa o istnieniu mienia.

(…) Artykuł 25e ust. 1 ustawy o KRS jednoznacznie wskazuje, iż nabycie następuje z chwilą wykreślenia z KRS, jednakże w ocenie Sądu należy przyjąć iż następuje ono dopiero po uprawomocnieniu się tegoż postanowienia.

W przypadku nieruchomości (ust. 10) nabycie przez Skarb Państwa własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Przedmiotowa decyzja ma jednak charakter deklaratoryjny, a więc jej wydanie czy też zaniechanie w tym przedmiocie nie przesądza o uznaniu czy doszło do nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości, bowiem rzeczone nabycie następuje z mocy prawa”.

Podkreślić trzeba, iż roszczenia wierzycieli, wspólników oraz innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają, jeżeli nie będą dochodzone przeciwko Skarbowi Państwa w terminie roku od chwili nabycia przez niego mienia spółki. Jeżeli przed nabyciem mienia przez Skarb Państwa wierzyciel uzyskał tytuł egzekucyjny przeciwko spółce wykreślonej z Rejestru, wówczas roszczenie stwierdzone w tym tytule wygasa, jeżeli wierzyciel nie złoży wniosku o wszczęcie egzekucji w terminie roku od chwili nabycia mienia przez Skarb Państwa (art. 25e ust. 4 ustawy o KRS).

„Przedmiotowy termin ma charakter terminu zawitego, a wobec tego jego upływ powoduje bezwzględne wygaśnięcie roszczenia o zaspokojenie zobowiązania podmiotu wykreślonego z KRS.

Analizowany termin jest wyznaczony dla dochodzenia roszczeń, dlatego też dla jego zachowania niezbędnym jest w tym okresie wytoczenie powództwa. Termin ten zaczyna biec od chwili prawomocnego wykreślenia podmiotu z Krajowego Rejestru Sądowego (tak też T. S. w komentarzu do art. 25 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, publ. Legalis)” (wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z dnia 10 grudnia 2019 r. - I C 1031/19).

Wspólnicy i inne osoby uprawnione do udziału w majątku likwidacyjnym mogą dochodzić swoich praw, tylko wtedy, gdy reprezentują łącznie co najmniej dwie trzecie głosów i wykażą, że wszyscy wierzyciele zostali zaspokojeni lub zabezpieczeni.

Pamiętać należy, że jeśli przed rozwiązaniem spółki wierzyciel uzyskał odpowiedni tytuł wykonawczy (np. wyrok opatrzony klauzulą wykonalności), to wówczas może wystąpić do sądu o nadanie mu klauzuli wykonalności przeciwko Skarbowi Państwa. W klauzuli tej zastrzega się ograniczenie odpowiedzialności do majątku pozostałego po rozwiązanym bez likwidacji podmiocie.

Jeżeli umowa lub statut osoby prawnej określa przeznaczenie majątku pozostałego po jej likwidacji, a przepisy szczególne przewidują taką możliwość, wówczas starosta właściwy ze względu na siedzibę osoby prawnej przekazuje mienie nabyte przez Skarb Państwa na określony cel w terminie roku od ujawnienia się tego majątku.

Na koniec warto wskazać, że opisana procedura nie wyklucza dochodzenia przez wierzycieli zaspokojenia od byłych członków zarządu spółki. Oczywiście warunkiem jest, aby roszczenie nie uległo już przedawnieniu.

Sama procedura egzekwowania takich należności, prowadzona jest zgodnie z zapisami zawartymi w ustawie z dnia Kodeks spółek handlowych. Zgodnie z nimi bowiem - jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.

Członek zarządu może się uwolnić od takiej odpowiedzialności,  jeżeli wykaże, że:

1) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu,

2) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy,

3) pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.

Wskazać trzeba, że członkowie zarządu,  nie ponoszą odpowiedzialności za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie, gdy prowadzona jest egzekucja przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa, jeżeli obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstał w czasie prowadzenia egzekucji (art. 299 Kodeksu spółek handlowych).



Tagi: wykreślenie spółki, postępowanie likwidacyjne, wykreślenie spółki z rejestru, skutki prawne, krajowy rejestr sądowy

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Umów wizytę
Opinie klientów
Maryna

Komunikacja i współpraca z kancelarią zostawiły bardzo pozytywne emocje. Wszyscy pracownicy bardzo mili i pomocni. Poziom profesjonalności bardzo wysoki . Myślałam, że moja sprawa nie jest do załatwienia, ale SIĘ UDAŁO! Otrzymałam kartę na 3 lata w trzy miesiące. Bardzo się cieszę , że trafiłam na kancelarię LexVin, doświadczonego prawnika Pana Dariusza Kostyry. Jestem bardzo wdzięczna i serdecznie polecam najlepszą kancelarię w Warszawie.

  • right
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • left
  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły