Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Kontrola legalności zatrudnienia przez Straż Graniczną

08.09.2021

Od kilku lat obserwuje się stale rosnące zainteresowanie zatrudnianiem cudzoziemców przez polskich przedsiębiorców. Z uwagi na atrakcyjność warunków finansowych, obcokrajowcy ze wschodniej granicy chętnie wybierają Polskę na miejsce pracy. W związku z migracją cudzoziemców do Polski,  wzrasta również ilość nadużyć ze strony pracodawców, często decydujących się na nielegalne zatrudnienie obcokrajowca. Ilość dokumentów niezbędnych do zgromadzenia celem zatrudnienia oraz czas rozpoznawania wniosków przez urzędy skutecznie zniechęca pracodawców do wstrzymywania pracy i w rezultacie prowadzi do naruszenia prawa.

Przed zatrudnieniem obywatela spoza UE, pracodawca musi upewnić się, że cudzoziemiec posiada dokument uprawniający go do pobytu w Polsce. Zatrudniając nielegalnie cudzoziemca, który nie ma prawa pobytu w Polsce, należy liczyć się z możliwością nałożenia kar finansowych oraz koniecznością wypłaty należnych pracownikom zaległych wynagrodzeń, z uwagi na domniemanie istnienia stosunku pracy przez okres 3 miesięcy.

W konsekwencji, pracodawca będzie zobowiązany do uregulowania składek na ubezpieczenie społeczne oraz podatków, a także zapewnienie cudzoziemcom powrotu do kraju ich pochodzenia. Co więcej, pracodawcy, u których w drodze kontroli zostaną wykryte naruszenia, są pozbawiani prawa do korzystania z dotacji publicznych, w tym funduszy unijnych.

Cudzoziemiec wykonuje pracę nielegalnie, gdy:

  1. nie posiada ważnej wizy lub innego dokumentu uprawniającego go do pobytu w Polsce,
  2. jego podstawa pobytu w Polsce nie uprawnia do wykonywania pracy,
  3. wykonuje on pracę bez zezwolenia, w przypadkach, gdy jest ono wymagane,
  4. pracuje on na innym stanowisku lub na innych warunkach niż określone w zezwoleniu na pracę,
  5. pracuje bez zawartej umowy o pracę albo umowy cywilnoprawnej np. zlecenia, o dzieło.

BRAK POSIADANEJ WIZY BĄDŹ BRAK UPRAWNIENIA DO WYKONYWANIA PRACY

Cudzoziemiec, który ma zamiar podjąć zatrudnienie w Polsce, musi posiadać wizę będącą podstawą pobytu na terenie RP. Wiąże się to również z potrzebą posiadania uprawnienia do wykonywania pracy, bowiem nie każda wiza pozwala na zatrudnienie cudzoziemca. Cele wydawania wiz w Polsce oznaczone są liczbami od 01 do 23; możliwość podjęcia pracy daje wiza oznaczona numerami „05” i „06”.

Wiza „05” wydawana jest w celu wykonywania pracy w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy. Dokument ten otrzymuje się w konsekwencji wydania oświadczenia o zamiarze powierzenia wykonywania pracy, zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy.

Oznaczenie „06”  dotyczy przede wszystkim tych cudzoziemców, którzy chcą pracować w Polsce na podstawie zezwolenia na pracę.

Polskie prawo przewiduje również możliwość zatrudniania cudzoziemców na podstawie wizy typu „C” (przeznaczonej na pracę na terenie Schengen) oraz typu „D” (pracę na terenie kraju). W wielu przypadkach, do wykonywania pracy konieczne jest uzyskanie dodatkowych dokumentów np. zezwolenia na pracę.

Cudzoziemcy, którzy posiadają już ważną wizę dotyczącą m.in. prowadzenia działalności gospodarczej, połączenia z rodziną lub podjęcia studiów w Polsce, nie muszą dodatkowo ubiegać się o nową wizę uprawniającą do wykonywania pracy.

WYKONYWANIE PRACY NA PODSTAWIE ZEZWOLENIA

W określonych przypadkach cudzoziemiec musi posiadać zezwolenie na wykonywanie pracy, np. w warunkach delegacji. Uzyskuje się je w Urzędach Wojewódzkich, na wniosek pracodawcy. W zależności od urzędu czas oczekiwania wynosi od 2 tygodni do kilku miesięcy, co często powoduje podjęcie przez pracodawcę ryzyka nielegalnego zatrudnienia cudzoziemca. We wniosku umieszcza się nazwę pracodawcy, miejsce wykonywania pracy, stanowisko oraz wynagrodzenie proponowane pracownikowi.

WYKONYWANIE PRACY NA INNYCH WARUNKACH

Pomimo uzyskania przez pracodawcę zezwolenia na pracę przez obcokrajowca, podczas kontroli może okazać się, że pracownik wykonuje pracę na innych warunkach, np. otrzymywać mniejsze wynagrodzenie albo wykonywać inny rodzaj pracy, który nie został ujawniony we wniosku.

WYKONYWANIE PRACY BEZ UMOWY

Kontrola legalności zatrudnienia dokonywana przez odpowiednie organy nierzadko wykazuje kilka naruszeń łącznie. Często konsekwencją wykonywania pracy przez cudzoziemca, który nie posiada wizy bądź uprawnień do podjęcia zatrudnienia, jest brak zawarcia umowy z pracodawcą. Zmuszeni przez sytuację życiową obcokrajowcy decydują się na otrzymywanie wynagrodzenia bez zawarcia umowy, przez co nie są odprowadzane przez pracodawcę składki na ubezpieczenie zdrowotne czy płacone podatki. Koszt takiego nielegalnego zatrudnienia jest o wiele niższy niż na warunkach przewidzianych prawem.

KONTROLA LEGALNOŚCI ZATRUDNIENIA

Z uwagi na duży napływ pracowników z zagranicy, istnieje konieczność prowadzenia kontroli zatrudnienia, do przeprowadzenia której uprawnione są dwa organy: straż graniczna oraz Państwowa Inspekcja Pracy.

Procedurę kontroli dokonywanej przez Straż Graniczną reguluje ustawa o Straży Granicznej w przepisach art. 10d.   Wedle ustawy, organ może kontrolować pracodawcę, przedsiębiorcę niezatrudniającego pracownika i inne instytucje, a także, w przypadku uzasadnionego podejrzenia naruszenia przepisów, osoby fizyczne.

Państwowa Inspekcja Pracy jest uprawniona do kontroli legalności zatrudnienia wynikającego z zawarcia z pracownikami umów o pracę.

KONTROLA PRZEPROWADZANA PRZEZ STRAŻ GRANICZNĄ

Straż Graniczna może przeprowadzić kontrolę podmiotów wskazanych wyżej w celu ustalenia stanu faktycznego w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia przez nich działalności gospodarczej oraz powierzania im wykonywania pracy. Kontrolowany może być również charakter wykonywanej przez cudzoziemca pracy oraz warunki jej wykonywania, w szczególności czy są one zgodne z opisem umieszczonym w zezwoleniu bądź oświadczeniu.

Do kontroli uprawnieni są funkcjonariusze pełniący służbę w jednostkach organizacyjnych Straży Granicznej, na podstawie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli wystawionego przez właściwego komendanta. Upoważnienie zawiera wskazanie podstawy prawnej, oznaczenie organu kontroli, datę i miejsce wystawienia, imię i nazwisko oraz numer legitymacji służbowej funkcjonariusza Straży Granicznej uprawnionego do wykonywania kontroli, nazwę i adres kontrolowanego, określenie zakresu przedmiotowego kontroli, wskazanie daty rozpoczęcia i przewidywanego terminu zakończenia kontroli, podpis osoby udzielającej upoważnienia z podaniem zajmowanego stanowiska lub funkcji oraz pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego.

Funkcjonariusze są uprawnieni do przeprowadzania bez uprzedzenia, o każdej porze dnia i nocy, kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności stanu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli w zakresie legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej.

Przed rozpoczęciem kontroli, mają oni obowiązek okazać podmiotom kontrolowanym upoważnienie w celu weryfikacji, bowiem zdarzają się przypadki oszustów, którzy wykorzystują niewiedzę przedsiębiorców i prowadzą do wyłudzeń pieniędzy.

W przypadku konieczności nagłego przeprowadzenia kontroli, w konsekwencji zaistnienia podejrzenia, że przepisy nie są przestrzegane, można jej dokonać jedynie na podstawie okazania legitymacji służbowej. W ciągu 7 dni, organ kontrolny wysyła określone ustawą upoważnienie do kontroli.

Kontrola przeprowadzana jest w siedzibie kontrolowanego, a także w pozostałych miejscach wykonywania pracy bądź prowadzenia działalności gospodarczej. Kontrola obejmuje również miejsce przechowywania wszelkich dokumentów związanych z zatrudnieniem, powierzeniem pracy lub prowadzeniem działalności gospodarczej.

W trakcie kontroli, funkcjonariusze mogą korzystać z pomieszczeń do pracy kontrolowanego, a także. jeśli wymagają tego okoliczności, przeprowadzić ją w jednostce organizacyjnej Straży Granicznej.

Pomiot objęty kontrolą, osoba upoważniona do reprezentowania kontrolowanego lub prowadzenia jego spraw, pracownik kontrolowanego oraz osoba współdziałająca z kontrolowanym, są obowiązani umożliwić wykonywanie kontroli oraz uczestniczyć w przeprowadzaniu oględzin miejsc wykonywania pracy. Na każde żądanie funkcjonariuszy Straży Granicznej, kontrolowany ma obowiązek udzielać wszelkich wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli, dostarczać dokumenty, umożliwić sporządzanie ich kopii oraz zapewnić funkcjonariuszom warunki do pracy, jak również udostępnić samodzielne pomieszczenie i miejsce do przechowywania dokumentów.

Po zakończeniu kontroli funkcjonariusz sporządza protokół kontroli; w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w toku kontroli bądź  ich braku, notatkę służbową.

Należy pamiętać, że badana jest nie tylko legalność zatrudnienia. Kontrola legalności pobytu cudzoziemców w Polsce może być przeprowadzana przez Straż Graniczną, Policję, ale również przez urzędy celno-skarbowe. 

JAKIE DOKUMENTY NALEŻY PRZEDSTAWIĆ DO KONTROLI

W przypadku przeprowadzenia kontroli należy przedłożyć odpowiednie dokumenty, które pozwolą na identyfikację podmiotu kontrolowanego oraz osób zatrudnionych m.in.: paszport cudzoziemca, zezwolenie na pracę bądź oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, umowę o pracę lub umowę cywilnoprawną, a także inne, każdorazowo określane przez funkcjonariuszy Straży Granicznej.

KARY ZA NIELEGALNE ZATRUDNIANIE CUDZOZIEMCA

Na pracodawcę, który nielegalnie zatrudnia cudzoziemca, może być nałożona kara grzywny w wysokości od 1 000 do 30 000 złotych. W przypadku, gdy pracodawca wprowadza cudzoziemca w błąd, wyzyskuje, wykorzystuje zależność służbową lub niezdolność do należytego pojmowania i tym działaniem doprowadza go do nielegalnego wykonywania pracy, grzywna wynosi od 3 000 do 30 000 złotych.

Konsekwencjami ujawnionych naruszeń w legalności zatrudnienia może zostać obciążony także cudzoziemiec, na którego może być nałożona kara grzywny, a nawet wydana wobec niego decyzja o zobowiązaniu do powrotu do kraju pochodzenia.



Tagi: zezwolenia na pracę w polsce, zatrudnienie obcokrajowców, straż graniczna

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Umów wizytę
Opinie klientów
Maryna

Komunikacja i współpraca z kancelarią zostawiły bardzo pozytywne emocje. Wszyscy pracownicy bardzo mili i pomocni. Poziom profesjonalności bardzo wysoki . Myślałam, że moja sprawa nie jest do załatwienia, ale SIĘ UDAŁO! Otrzymałam kartę na 3 lata w trzy miesiące. Bardzo się cieszę , że trafiłam na kancelarię LexVin, doświadczonego prawnika Pana Dariusza Kostyry. Jestem bardzo wdzięczna i serdecznie polecam najlepszą kancelarię w Warszawie.

  • right
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • left
  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły
/prawo-lexvin/54081/kontrola-legalnosci-zatrudnienia-przez-straz-Graniczna