23/6/2012

Sytuacja prawna uchodźców w Polsce

W dniu 23 czerwca 2012 roku w siedzibie Stowarzyszenia Wolnego Słowa odbyła się Konferencja Status społeczno-prawny uchodźców w Polsce.…

Czytaj więcej

Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.
Strona główna › Dla domu › Prawo karne › Podżeganie i pomocnictwo jako formy popełnienia przestępstwa

Podżeganie i pomocnictwo jako formy popełnienia przestępstwa

Witold Walkowski

Autor: Witold Walkowski

Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Polski kodeks karny uznaje podżeganie i pomocnictwo za samodzielne formy popełnienia przestępstwa. Uniezależnia, więc odpowiedzialność podżegacza i pomocnika od odpowiedzialności sprawcy głównego.
 
Zgodnie z art. 18 § 2 k.k. podżeganie polega na nakłanianiu innej osoby do popełnienia czynu zabronionego. Nakłaniania może polegać nie tylko na słownym namawianiu lecz może stanowić także gest. Warto zwrócić uwagę, iż przepis nie mówi o przestępstwie tylko o czynie zabronionym. Z tego też względu można mówić o podżeganiu osoby, która sama nie odpowiada karnie,
 
Nakłanianiem do popełnienia czynu zabronionego jest np. namawianie osoby niepoczytalnej do zabójstwa innej osoby.
 
Podżeganie musi być skierowane do konkretnej zindywidualizowanej osoby i być umyślne w zamiarze bezpośrednim. Możliwa jest forma usiłowania podżegania.
 
Podżeganie może być popełnione w formie usiłowania, i to zarówno wtedy, gdy usiłujący bezskutecznie nakłania do czynu zabronionego o znamionach określonych w przepisach części szczególnej kodeksu karnego jak i wtedy, gdy bezskutecznie nakłania do czynu zabronionego o znamionach podżegania (Uchwała SN z dnia 21 października 2003 r., I KZP 11/03).
 
W art. 18 § 3 k.k. określono formę udziału w przestępstwie w postaci pomocnictwa. Stosownie do powołanego przepisu odpowiada za pomocnictwo, kto w zamiarze, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego, swoim zachowaniem ułatwia jego popełnienie, w szczególności dostarczając narzędzie, środek przewozu, udzielając rady lub informacji. Odpowiada za pomocnictwo także ten, kto wbrew prawnemu, szczególnemu obowiązkowi niedopuszczenia do popełnienia czynu zabronionego swoim zaniechaniem ułatwia innej osobie jego popełnienie. 
 
Ponosi odpowiedzialność karną za pomocnictwo do zabójstwa przez zaniechanie (art. 18 § 3 in fine k.k. w zw. z art. 148 § 1-3 k.k.), kto sprawując pieczę nad dzieckiem (art. 95 k.r.o.) nie przeciwstawia się umyślnemu zamachowi na jego życie, mając taką możliwość (Postanowienie SN z dnia 17 listopada 2005 r., II KK 218/05).
 
Przepis ten zawiera tylko przykładową enumerację tego, w jaki sposób może dojść do popełnienia pomocnictwa. 
 
Pomocnictwo może polegać, np. na staniu na czatach.
 
Inaczej niż podżeganie, pomocnictwo może być popełnione umyślnie nie tylko w zamiarze bezpośrednim lecz także ewentualnym. 
 
Mogą istnieć pewne problemy w odróżnieniu pomocnictwa od współsprawstwa. Doktryna wyróżnia kilka teorii, które pomagają rozróżnić te dwie formy popełnienia przestępstwa.
 
Warto zwrócić uwagę na fakt, iż pomocnik nie musi nawet znać personaliów osoby, której pomaga w popełnieniu przestępstwa. Osoba ta nie musi być nawet personalnie znana organowi procesowemu.
 
O ile dla przyjęcia pomocnictwa niezbędne jest, znajdujące potwierdzenie w materiale dowodowym konkretnej sprawy, przekonanie sądu o tym, że istniała osoba indywidualnie oznaczona, względem działań której podejmowane były przez pomocnika czynności określone w dyspozycji przepisu art. 18 § 3 k.k. (oraz dyspozycji przepisu określającego znamiona przestępstwa, którego dopuszczał się sprawca), o tyle brak jest podstaw zarówno do twierdzenia, że osoba ta musi być z imienia i z nazwiska oznaczona w czynie przypisanym pomocnikowi, jak i do twierdzenia, że personalia tej osoby muszą być znane pomocnikowi (Postanowienie SN z dnia 20 października 2005 r., II KK 184/05).
 
Należy jeszcze omówić jaki jest zakres odpowiedzialności karnej podżegacza, jak i pomocnika. Zgodnie z art. 19 k.k. sąd wymierza karę za podżeganie lub pomocnictwo w granicach zagrożenia przewidzianego za sprawstwo. Jednak w przypadku pomocnictwa sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.
 
Ustawowy wymiar kary dla pomocników nie różni się od wymiaru kary dla sprawców. A zatem pomocnictwo nie stanowi ustawowej okoliczności łagodzącej. Nie oznacza to jednak, że sąd nie powinien różnicować wymiaru kary w zależności od stopnia przyczynienia się do dokonania przestępstwa. Indywidualizacja kary w wypadkach przestępstw popełnionych przez większą liczbę osób ma istotne znaczenie z punktu widzenia tzw. wewnętrznej sprawiedliwości orzeczenia i powinna być oparta na zasadach określonych nie tylko w art. 50 k.k., ale również między innymi w art. 53 k.k. (Wyrok SN z dnia 8 lutego 1978 r., I KR 6/78).
 
Co do zasady każdy ze współdziałających w popełnieniu czynu zabronionego odpowiada w granicach swojej umyślności lub nieumyślności niezależnie od odpowiedzialności pozostałych współdziałających (art. 20 k.k.). Jeżeli czynu zabronionego tylko usiłowano dokonać podżegacz lub pomocnik odpowiada jak za usiłowanie. Warto jednak zwrócić uwagę na fakt, iż sąd zgodnie z art. 14 k.k. za usiłowanie wymierza karę w granicach przewidzianych dla danego przestępstwa. Natomiast stosownie do art. 22 § 2 k.k. w przypadku, gdy czynu zabronionego nie usiłowano dokonać, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia. 
 
Dla odpowiedzialności podżegacza i pomocnika istotne znaczenie ma przewidziana w art. 23 § 1 k.k. instytucja czynnego żalu. Jeżeli współdziałający dobrowolnie zapobiegł dokonaniu czynu zabronionego to nie podlega on karze. Natomiast, jeżeli podżegaczowi lub pomocnikowi nie udało się zapobiec popełnieniu przestępstwa to i tak sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary w stosunku do współdziałającego, który dobrowolnie starał się mu zapobiec. Wyłączenia lub złagodzenia odpowiedzialności związanej z czynnym żalem lub usiłowaniem nie stosuje się jednak do tzw. prowokatora, czyli osoby, która w celu skierowania przeciwko innej osobie postępowania karnego nakłania ją do popełnienia czynu zabronionego. Zgodnie z art. 24 k.k. osoba taka odpowiada jak za podżeganie.
Masz problem natury prawnej? Zadaj pytanie naszym specjalistom!
* Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany
Oczywiście nie ma przeszkód prawnych, aby w jednym zdarzeniu doszło do popełnienia kilku przestępstwa a nawet, aby ofiara była zarazem osobą...
Zgodnie z art. 68 Ustawy o gospodarce nieruchomościami w stanie obowiązującym w dniu nabycia od gminny lokalu mieszkalnego z bonifikatą - jeżeli...
Zgodnie z art. 178a Kodeksu karnego, kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny...
Jak domniemam Pani babcia oraz dziadek byli współwłaścicielami nieruchomości na zasadach wspólności małżeńskiej. Zgodnie z art. 43 Kodeksu...
Ustawa Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. (t.j. Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zmianami) przewiduje możliwość przeniesienia na inny podmiot...
Z pewnością niniejsza sprawa dla polskich organów ścigania nie będzie prosta. Film pornograficzny umieszczony jest na zagranicznych serwerach,...
Zgodnie z art. 123 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przez przysposobienie ustaje dotychczasowa władza rodzicielska lub opieka nad przysposobionym....
Zgodnie z art. 158 Kodeksu cywilnego umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego....
Zarządzenie wykonania kary, w tym kary pozbawienia wolności, może nastąpić tylko wówczas, gdy skazany w okresie próby dopuści się zachowań,...
Rozróżnienie praw zbywalnych i niezbywalnych wiąże się z pojęciem prawa podmiotowego. Prawem podmiotowym jest sytuacja prawna uprawnionego podmiotu...
Założenie sklepu, baru czy też restauracji niemal zawsze wiąże się z koniecznością uzyskania koncesji na sprzedaż alkoholu. W niniejszym artykule...
Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii...
Sprzeciw od nakazu zapłaty jest swoistą formą odpowiedzi na nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym lub w elektronicznym postępowaniu...
Poruszone przez Pana zagadnienie zostało uregulowane w Ustawie z dnia 21 kwietnia 2005 roku o opłatach abonamentowych.   Zgodnie z Ustawą...
Bardzo często obywatele polscy uzyskują prawo jazdy na Ukrainie. Praktyka ta nie jest jednak do końca legalna. Na wielu forach internetowych można...
Ministerstwo Sprawiedliwości dementuje doniesienia prasowe o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu e-sądu. Resort podkreśla, że wprowadzenie elektronicznego...
Tweety na temat @DariuszKostyra