Rozróżnienie praw zbywalnych i niezbywalnych wiąże się z pojęciem prawa podmiotowego. Prawem podmiotowym jest sytuacja prawna uprawnionego podmiotu prawa cywilnego, polegająca na możliwości postępowania w określony sposób. Uprawnienie to przyznane jest przez normę prawną i służy ochronie interesów tego podmiotu. Uprawnieniu temu odpowiadają określone obowiązki innych podmiotów, których uprawniony podmiot może dochodzić przed odpowiednim organem państwowym. Rozgraniczenie praw zbywalnych i niezbywalnych jest związane z rozróżnieniem praw majątkowych i niemajątkowych. Prawa niemajątkowe są niezbywalne, natomiast co do zasady można zbyć prawa majątkowe. Od reguły zbywalności praw majątkowych istnieją wyjątki. Tytułem przykładu można wskazać na użytkowanie (art. 254 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny, Dz.U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), czy służebności osobiste (art. 300 k.c.).

Najważniejszym kryterium przy rozróżnieniu obu rodzajów tych praw jest to, czy ustawa przewiduje, czy też nie, możliwość ich przeniesienia w drodze czynności prawnej na inny podmiot. Jeżeli norma prawna nie określa wprost, czy dane prawo jest zbywalne, czy też nie, należy przy wykładni kierować się jego funkcją. Jak już wcześniej wspomniano, zbywalne są prawa majątkowe. Chodzi, więc przede wszystkim o prawa rzeczowe oraz wierzytelności opiewające na świadczenia majątkowe, czy prawa majątkowe związane z małżeństwem. prawa zbywalne co do zasady są także dziedziczne. Do przykładowych praw niezbywalnych należą natomiast:

1. użytkowanie (art. 254 k.c.);
2. służebności osobiste (art. 300 k.c.);
3. prawo odkupu (art. 595 k.c.);
4. prawo pierwokupu (art. 602 k.c.);
5. prawo dożywocia (art. 912 k.c.).

Prawa niezbywalne nie mogą być przykładowo przedmiotem aportu w spółkach kapitałowych (art. 14 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych, Dz. U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.). Co do zasady są także niedziedziczne.

Warto zauważyć, że zgodnie z art. 57 § 1 k.c. nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć uprawnienia do przeniesienia, obciążenia, zmiany lub zniesienia prawa, jeżeli według ustawy prawo to jest zbywalne. Natomiast przepis ten nie wyłącza dopuszczalności zobowiązania, że uprawniony nie dokona oznaczonych rozporządzeń prawem (art. 57 § 2 k.c.). Zbycie prawa wbrew takiemu zastrzeżeniu jest skuteczne, może jednak rodzić obowiązek odszkodowawczy.