23/6/2012

Sytuacja prawna uchodźców w Polsce

W dniu 23 czerwca 2012 roku w siedzibie Stowarzyszenia Wolnego Słowa odbyła się Konferencja Status społeczno-prawny uchodźców w Polsce.…

Czytaj więcej

Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.
Strona główna › Dla domu › Prawo karne › Naruszenie godności osobistej - zniewaga

Naruszenie godności osobistej - zniewaga

Witold Walkowski

Autor: Witold Walkowski

Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski

Naruszenie czci wewnętrznej może być dokonane przez popełnienie przestępstwa zniewagi, które jest uregulowane w art. 216 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.). przestępstwo to polega na postawieniu komuś zarzutów w sposób ośmieszający, obelżywy, których skutek ogranicza się jedynie do przykrych przeżyć osoby znieważonej, natomiast jego konsekwencje nie rozciągają się na płaszczyznę społeczną. Istotny jest fakt, iż cześć wewnętrzna może być naruszona przez jakiekolwiek zachowanie, które ma charakter obraźliwy i zmierza do okazania komuś pogardy (mogą być to zarówno wypowiedziane słowa, jak i okazane gesty). Wynika z tego, iż do naruszenia godności nie dochodzi poprzez jedynie niegrzeczne, lekceważące zachowanie się w stosunku do innej osoby. Ponadto, jak wyraźnie wskazał Sąd Najwyższy dobra tego nie można pogwałcić także na skutek cytowania wypowiedzi obraźliwych innych osób (uchwała SN z 17.04.1997, I KZP 5/97).

Konieczną przesłanką naruszenia godności osobistej jest znieważenie określonej osoby w jej obecności, albo chociażby pod jej nieobecność, ale publicznie lub z zachowania sprawcy można wywnioskować intencje, by zniewaga dotarła do tej osoby. Znieważenie dokonane za pomocą środków masowego komunikowania stanowi kwalifikowaną postać znieważenia, która podlega nie tylko karze grzywny i karze ograniczenia wolności, ale również karze pozbawienia wolności do jednego roku. Dodatkowo w razie skazania za to przestępstwo sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża, albo na inny wskazany przez pokrzywdzonego cel społeczny (art. 216 k.k.).

Podkreślić należy, iż często bardzo trudno ocenić, czy doszło do naruszenia godności osobistej. Trudności w dokonaniu tej oceny wynikają z zagwarantowanej w przepisach prawa  swobody wypowiedzi, która obejmuje także wolność wyboru jej formy. Z tego też względu Europejski Trybunał Praw Człowieka wielokrotnie akceptował używanie w stosunku do osób publicznych, a także osób znanych z kontrowersyjnych wypowiedzi „ostrzejszych” słów, które, jeżeliby były adresowane do innych osób uznane byłyby za obraźliwe. Jako przykład można wskazać wyrok w sprawie Oberschlick przeciwko Austrii (2) (wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 1.07.1997, skarga nr 20834/92), w której Trybunał podniósł, że „słowo „idiota” jest z pewnością polemiczne, lecz nie może być traktowane jako niepotrzebny osobisty atak, gdyż dziennikarz wskazał obiektywne racje posłużenia się nim w odpowiedzi na prowokacyjne wystąpienie”.

Stanowisko Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wywarło istotny wpływ na orzecznictwo sądów polskich. Analiza judykatury jednoznacznie wskazuje, iż sądy przyznają osobom publicznym słabszą ochronę w porównaniu z innymi podmiotami. Nie można w tym miejscu pominąć wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2006 r. (I ACa 1877/05), który w uzasadnieniu stwierdził, iż użycie w artykule prasowym ostrych słów w stosunku do powoda nie można uznać za bezprawne, ponieważ miało na celu rozpoczęcie debaty publicznej na istotne problemy. Ponadto radykalizm użytych sformułowań odpowiadał ostrości publicznych wypowiedzi powoda. Podkreślić należy, iż Sąd Apelacyjny przytoczonymi twierdzeniami nie kwestionuje uniwersalnej reguły zgodnie, z którą bezprawne działanie jednego podmiotu nie jest usprawiedliwieniem bezprawnego działania drugiego podmiotu. Celem tego orzeczenia było jednak zmodyfikowanie tej reguły w odniesieniu do osób publicznych, które w swoich publicznych wypowiedziach używają sformułowań pogardliwych, radykalnych, obraźliwych. Z tego też względu przyznana jest im słabsza ochrona w stosunku do osób, które swoimi wypowiedziami nie naruszają dóbr prawnie chronionych innych ludzi.

Na ocenę, czy doszło do naruszenia godności osobistej ma także w dużej mierze wpływ charakter danego przekazu. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego (wyrok z 20.06.2001 r., I CKN 1135/98) „forma utworu ma oczywiście istotne znaczenie dla oceny granic tego, co uzna się za dozwolone, dopuszczalne, mieszczące się w ramach wyznaczonych przez prawa danego gatunku”. Ponadto zróżnicowane powinny być kryteria oceny artykułu prasowego (który prezentuje istotne wydarzenia lub postępowanie określonych osób), reportażu, recenzji oraz felietonu. Konieczne jest w tym miejscu dodanie, iż bezprawne mogą być artykuły prasowe opatrzone tytułem lub komentarzem o charakterze ośmieszającym, upokarzającym lub ubliżającym, który ma na celu przekonanie odbiorcy o pewnych racjach „nie przy pomocy faktów mogących podlegać samodzielnej ocenie, lecz za pomocą demagogii słów” (wyrok SA w Gdańsku z 16.10.1991, ACr 524/91).

Granice ochrony czci wewnętrznej są określone przede wszystkim poprzez rozważania dotyczące kontratypu tzw. rzetelnej krytyki. Z jednej strony za kontratyp taki nie można uznać obraźliwej wypowiedzi o charakterze oceniającym (wyrok SN z 21.11.2002, II CKN 1033/00). Dlatego też wszystkie takie wypowiedzi stanowią naruszenie godności osobistej. Z drugiej jednak strony Sąd Najwyższy wielokrotnie w swoim orzecznictwie dopuszczał pewne wyolbrzymienie, przejaskrawienie w krytyce. Egzemplifikację tego twierdzenia stanowi m.in. wyrok z 28 listopada 1990 r.: „Krytyka zmierzająca do poprawy rzeczywistości nie jest działaniem bezprawnym, nawet mimo nadmiernej ekspresyjności opisu i ujemnej oceny, a także zbytniej ostrości sformułowań i argumentów, jeżeli jest to uzasadnione znaczeniem poruszonych problemów oraz zastosowaną formą literacką.” (wyrok SN z 28.11.1990, I CR 436/90).

Do naruszenia godności osobistej dochodzi przez popełnienie przestępstwa zniewagi.

Masz problem natury prawnej? Zadaj pytanie naszym specjalistom!

Tagi do tego artykułu: Zniewaga, Prawo karne, Kodeks karny, Przestępstwo

* Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany
Oczywiście nie ma przeszkód prawnych, aby w jednym zdarzeniu doszło do popełnienia kilku przestępstwa a nawet, aby ofiara była zarazem osobą...
Zgodnie z art. 68 Ustawy o gospodarce nieruchomościami w stanie obowiązującym w dniu nabycia od gminny lokalu mieszkalnego z bonifikatą - jeżeli...
Zgodnie z art. 178a Kodeksu karnego, kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny...
Jak domniemam Pani babcia oraz dziadek byli współwłaścicielami nieruchomości na zasadach wspólności małżeńskiej. Zgodnie z art. 43 Kodeksu...
Ustawa Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. (t.j. Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zmianami) przewiduje możliwość przeniesienia na inny podmiot...
Z pewnością niniejsza sprawa dla polskich organów ścigania nie będzie prosta. Film pornograficzny umieszczony jest na zagranicznych serwerach,...
Zgodnie z art. 123 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przez przysposobienie ustaje dotychczasowa władza rodzicielska lub opieka nad przysposobionym....
Zgodnie z art. 158 Kodeksu cywilnego umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego....
Zarządzenie wykonania kary, w tym kary pozbawienia wolności, może nastąpić tylko wówczas, gdy skazany w okresie próby dopuści się zachowań,...
Rozróżnienie praw zbywalnych i niezbywalnych wiąże się z pojęciem prawa podmiotowego. Prawem podmiotowym jest sytuacja prawna uprawnionego podmiotu...
Założenie sklepu, baru czy też restauracji niemal zawsze wiąże się z koniecznością uzyskania koncesji na sprzedaż alkoholu. W niniejszym artykule...
Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii...
Sprzeciw od nakazu zapłaty jest swoistą formą odpowiedzi na nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym lub w elektronicznym postępowaniu...
Poruszone przez Pana zagadnienie zostało uregulowane w Ustawie z dnia 21 kwietnia 2005 roku o opłatach abonamentowych.   Zgodnie z Ustawą...
Bardzo często obywatele polscy uzyskują prawo jazdy na Ukrainie. Praktyka ta nie jest jednak do końca legalna. Na wielu forach internetowych można...
Ministerstwo Sprawiedliwości dementuje doniesienia prasowe o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu e-sądu. Resort podkreśla, że wprowadzenie elektronicznego...
Tweety na temat @DariuszKostyra