Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Podział majątku przy rozwodzie

02.10.2012
Witold Walkowski
Autor:
Witold Walkowski Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Masz problem?
Zadaj mi pytanie
Zgodnie z przepisem art. 58 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964, Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.
 
Uwzględnienie przez sąd wniosku jednego z małżonków o dokonanie podziału majątku wspólnego w trakcie postępowania rozwodowego ma charakter jedynie fakultatywny.
 
W przypadku, gdy małżonkowie nie potrafią się porozumieć co do sposobu podziału majątku wspólnego, podział ten nie zostanie dokonany przez sąd w trakcie postępowania w przedmiocie orzeczenia rozwodu. Konieczne będzie wówczas przeprowadzenie kolejnego postępowania, którego przedmiotem będzie podział majątku. Postępowanie to przeprowadza się po otrzymaniu przez małżonków wyroku rozwodowego. 
 
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 stycznia 1978 r. (III CZP 30/77) określił wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie orzekania w wyroku rozwodowym o podziale majątku wspólnego. Zgodnie z nimi:
przeprowadzenie w wyroku rozwodowym podziału majątku wspólnego stron nie powoduje nadmiernej zwłoki postępowania nie tylko wtedy, gdy między stronami nie ma sporu co do składu i sposobu podziału tego majątku, lecz także wtedy, gdy wyjaśnienie spornych między stronami okoliczności, bądź też takich okoliczności, które sąd obowiązany jest ustalić z urzędu, wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w ograniczonym przedmiotowo i czasowo zakresie;
  1. w interesie szybkiej normalizacji stosunków majątkowych stron wskazane jest przeprowadzenie częściowego podziału majątku wspólnego, jeżeli tylko co do części majątku wspólnego możliwe jest dokonanie jego podziału bez spowodowania nadmiernej zwłoki postępowania; dotyczy to w szczególności podziału majątku wspólnego w zakresie jego podstawowego składnika, jakim jest mieszkanie własnościowe lub spółdzielcze, samo lub wraz z przedmiotami urządzenia domowego;
  2. zabezpieczenie wniosku o podział majątku wspólnego w procesie o rozwód jest dopuszczalne na tych samych podstawach, na jakich może ono nastąpić w postępowaniu nieprocesowym (art. 730 i nast. k.p.c.);
  3. nie jest wyłączone dokonanie przez strony w procesie o rozwód podziału majątku wspólnego w drodze ugody sądowej, z tym jednak zastrzeżeniem, że taka ugoda stanie się skuteczna z chwilą prawomocnego orzeczenia rozwodu; z tą więc dopiero chwilą może być ona zaopatrzona w klauzulę wykonalności;
  4. decyzję co do pozostawienia bez rozpoznania wniosku strony o dokonanie podziału majątku wspólnego w wypadku, gdy przeprowadzenie takiego podziału powodowałoby nadmierną zwłokę w postępowaniu, zamieszcza sąd - stosownie do okoliczności - albo w odrębnym postanowieniu, wydanym w toku postępowania, albo w sentencji wyroku rozwodowego;
  5. decyzja o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania nie podlega odrębnemu zaskarżeniu.
  6. rozstrzygnięcie wniosku strony o podział majątku wspólnego (art. 58 § 3 k.r. i o.) jest fakultatywne w tym sensie, że może mieć miejsce tylko wtedy, gdy przeprowadzenie takiego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu rozwodowym; dlatego też sąd rozwodowy, w razie zgłoszenia takiego wniosku przez jedną ze stron, powinien dążyć do wykorzystania istniejących możliwości uzgodnienia stanowisk stron co do składu i sposobu podziału, mając jednak na względzie, że aprobowanie przez jednego z małżonków propozycji strony przeciwnej nie może być jedynie wynikiem stanowiska tej strony, uzależniającego wyrażenie zgody na rozwód od przyjęcia proponowanego przez nią sposobu podziału; działalność mediacyjna sądu powinna zmierzać do przeprowadzenia podziału zgodnego z usprawiedliwionymi interesami obu stron;
  7. niemożność doprowadzenia do uzgodnienia stanowisk stron nie oznacza jeszcze konieczności odstąpienia od rozpoznania wniosku o podział majątku wspólnego, jeżeli okoliczności istotne dla tego rozstrzygnięcia mogą być wyjaśnione bez przeprowadzenia zbyt skomplikowanego postępowania i wiążącego się z tym dłuższego upływu czasu, np. gdy chodzi jedynie o uzyskanie informacji co do tytułu własności, kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego, lub zasięgnięcia opinii biegłego co do wartości przedmiotu objętego wspólnością; w wypadkach wątpliwych celowość kontynuowania postępowania zmierzającego do podzielenia majątku wspólnego zależy od rozważenia, czy korzyści wynikające z definitywnego uregulowania małżeńskich spraw majątkowych nie przemawiają za dokonaniem podziału nawet kosztem pewnego przedłużenia postępowania dowodowego;
  8. przy ocenie zasadności przeprowadzenia podziału majątku wspólnego w procesie rozwodowym należy mieć na uwadze, że zgłoszenie przez stronę takiego wniosku nie jest dopuszczalne po pierwsze wtedy, gdy w wypadku wcześniejszego ustania wspólności majątkowej w przedmiocie podziału majątku wspólnego już się toczy odrębne postępowanie, po drugie zaś wtedy, gdy dokonanie podziału majątku wspólnego wymagałoby udziału osób trzecich, co w sprawie o rozwód nie jest możliwe (np. w razie konieczności połączenia podziału majątku wspólnego z działem spadku lub ze zniesieniem współwłasności);
  9. podstawę prawną do przeprowadzenia podziału częściowego stwarzają przepisy art. 1038 k.c. w związku z art. 46 k.r. i o;
  10. w razie dokonania podziału częściowego, podobnie jak w wypadku zwiększenia się majątku wspólnego, przed uprawomocnieniem się orzeczenia o podziale, o nowe pozycje, nie objęte podziałem, każda ze stron mogłaby żądać podziału reszty majątku wspólnego, nie objętej wyrokiem rozwodowym, w zwykłym, nieprocesowym trybie postępowania;
  11. decyzja o odmowie dokonania podziału nie może nastąpić w postaci oddalenia wniosku o podział, gdyż nie jest to rozstrzygnięcie co do meritum sprawy; nie jest uzasadniona również forma odrzucenia wniosku, taka decyzja może bowiem nastąpić tylko w razie istnienia którejkolwiek z przyczyn odrzucenia, przewidzianych w art. 199 k.p.c.; brak jest także podstawy do umorzenia postępowania w przedmiocie podziału majątku wspólnego, nie zachodzi tu bowiem zbędność lub niedopuszczalność rozstrzygnięcia, lecz szczególna przyczyna odmowy rozstrzygnięcia określona w art. 58 § 3 k.r. i o.; brak jest wreszcie podstawy do przekazania wniosku do rozpoznania w trybie nieprocesowym (art. 567 k.p.c.) choćby dlatego, że wszczęcie odrębnego postępowania nieprocesowego byłoby niedopuszczalne, skoro rozwód nie został jeszcze prawomocnie orzeczony, a więc wspólność majątkowa jeszcze trwa; najbardziej zgodna z istotą omawianej decyzji jest forma pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wprawdzie procedura cywilna nie przewiduje takiej formy, wynika to jednak z tego, że chodzi o sytuację nową, powstałą wskutek nowelizacji k.r. i o. W braku więc stosownego unormowania w przepisach postępowania cywilnego należy zastosować formę najbardziej adekwatną do sytuacji. Wzorem może tu być unormowanie art. 362 § 3 k.p.c., które w omawianym zakresie wykazuje pewne podobieństwo uzasadniające zastosowanie ograniczonej analogii;
  12. brak jest podstawy do przyjęcia, że wspomniana decyzja może zapaść wyłącznie albo w odrębnym postanowieniu, albo w wyroku rozwodowym, zależy to bowiem od okoliczności sprawy, a w szczególności od tego, w jakim stadium procesu wniosek o podział zostanie zgłoszony; jeżeli wpłynie on wtedy, gdy sprawa dojrzała już do orzeczenia rozwodu, a podział majątku wymagałby dalszych wyjaśnień i przeprowadzenia dowodów w szerszym zakresie, nie byłoby potrzeby wydawania odrębnego postanowienia, skoro decyzję o nierozpoznawaniu wniosku o podział można zamieścić także w sentencji wyroku rozwodowego;
  13. orzeczenie o pozostawieniu wniosku o podział majątku wspólnego bez rozpoznania nie podlega odrębnemu zaskarżeniu; nie jest ono bowiem orzeczeniem kończącym postępowanie (art. 394 § 1 k.p.c.), skoro po pierwsze, nie kończy, lecz odmawia przeprowadzenia postępowania w tym przedmiocie, i to z przyczyny czysto formalnej, po drugie, postępowanie o podział majątku po orzeczeniu rozwodu może być przeprowadzone we właściwym trybie, po trzecie zaś, żaden przepis szczególny nie przewiduje w tym wypadku zaskarżenia.
 
Należy podkreślić, iż orzeczenie rozwodu skutkuje ustaniem wspólności majątkowej między małżonkami i to zarówno ustawowej, jak i umownej. Jednakże, aby każdy z małżonków stał się właścicielem poszczególnych składników majątku wspólnego, konieczne jest dokonanie jego podziału.  


Tagi: podział majątku, rozwód

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły