Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Powstanie służebności gruntowych

18.12.2011
Witold Walkowski
Autor:
Witold Walkowski Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Masz problem?
Zadaj mi pytanie
Zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) służebność gruntowa może powstać:
 
  1. w drodze umowy;
  2. w drodze zasiedzenia;
  3. na podstawie orzeczenia sądu;
  4. na podstawie decyzji administracyjnej.
 
Powstanie służebności gruntowych w drodze umowy
 
Służebności gruntowe tak, jak wszystkie inne ograniczone prawa rzeczowe powstają przede wszystkim w drodze umowy. Umowa ta zawierana jest pomiędzy właścicielem nieruchomości obciążonej a właścicielem nieruchomości władnącej, który nabywa prawo służebności. 
 
Oświadczenie woli właściciela nieruchomości obciążonej powinno być złożone pod rygorem nieważności w formie aktu notarialnego (art. 245 § 2 k.c.).
 
Strony w umowie obowiązane są określić niezbędną treść ustanawianej służebności gruntowej. Określenie to powinno wskazywać, jakie uprawnienie przysługuje na podstawie ustanawianego prawa. Uprawnienie to może polegać:
 
  1. bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej;
  2. bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań;
  3. bądź na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności.
 
Ponadto strony powinny w umowie określić także inne istotne dla nich postanowienia takie, jak np.: kogo obciąża ciężar utrzymania urządzeń, które potrzebne są do wykonywania służebności gruntowych, czy służebność ustanawiania jest pod tytułem darmym, czy odpłatnym. 
 
Zasiedzenie służebności gruntowych
 
Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie jedynie w wyjątkowych przypadkach. 
 
Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio (art. 292 k.c.).
 
Do nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie niezbędne jest stwierdzenie posiadania tej służebności. Posiadaczem służebności jest osoba, która korzysta faktycznie z cudzej nieruchomości w zakresie, który odpowiada treści służebności. Do zasiedzenia służebności prowadzi jednak tylko korzystanie z trwałego i widocznego urządzenia. Nie ma jednakże konieczności, aby urządzenie to zostało wykonane przez posiadacza służebności. 
 
Posiadania prowadzącego do nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie nie należy utożsamiać z posiadaniem prowadzącym do nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości. Przy ocenie posiadania prowadzącego do zasiedzenia służebności gruntowej chodzi o faktyczne korzystanie z gruntu w takim zakresie i w taki sposób, w jaki czyniłaby to osoba, której przysługuje służebność, zaś władanie w zakresie służebności gruntowej kwalifikuje się, zgodnie z art. 336 k.c., jako posiadanie zależne (Postanowienie SN z dnia 17 grudnia 2008 r., I CSK 171/08).
 
Do nabycia służebności gruntowych w drodze zasiedzenia wymagany jest upływ określonego czasu posiadania służebności. W przypadku, gdy posiadanie służebności zostało uzyskane w dobrej wierze wystarcza upływ 20 lat nieprzerwanego korzystania z cudzej nieruchomości (art. 172 § 1 k.c.). Natomiast w przypadku, gdy posiadacz nabył posiadanie służebności w złej wierze konieczny jest upływ 30 lat.
 
Korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze (Wyrok SN z dnia 4 lutego 1988 r., IV CR 45/88).
 
W przypadku, gdy wszystkie powyższe przesłanki zasiedzenia zostaną spełnione nabycie służebności gruntowej nastąpi ex lege. Natomiast sąd stwierdza zasiedzenie w drodze postanowienia o charakterze deklaratoryjnym. 
 
Powstanie służebności gruntowych na podstawie orzeczenia sądu
 
Służebność gruntowa powstaje na podstawie orzeczenia sądu w następujących przypadkach:
 
  1. jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej  (art. 145 § 1 k.c.); roszczenie o ustanowienie służebności drogi koniecznej przysługuje nie tylko właścicielowi nieruchomości, ale także użytkownikowi wieczystemu oraz posiadaczowi samoistnemu (w tym przypadku może to być jednak jedynie służebność osobista); przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić; jeżeli potrzeba ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, a między zainteresowanymi nie dojdzie do porozumienia, sąd zarządzi, o ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej (145 § 2 k.c.);
  2. jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nie uzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda; może on natomiast żądać albo stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze (art. 151 k.c.);
  3. w razie zniesienia współwłasności, działu spadku oraz podziału majątku wspólnego małżonków; przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi (art. 212 § 1 k.c.).
 
Powstanie służebności gruntowych na podstawie decyzji administracyjnej
 
Służebność gruntowa może powstać na podstawie decyzji administracyjnej jedynie w wyjątkowych wypadkach. 
 
Służebność gruntowa może powstać jedynie na podstawie decyzji wywłaszczeniowej. 
 
Zgodnie z art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. W związku z tym ograniczenie to może nastąpić także w drodze ustanowienia niezbędnej służebności gruntowej. Nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego (art. 113 ust. 1 GospNierU). Jeżeli zachodzi potrzeba zapobieżenia niebezpieczeństwu, wystąpieniu szkody lub niedogodnościom, jakie mogą powstać dla właścicieli albo użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiednich wskutek wywłaszczenia lub innego niż dotychczas zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości, w decyzji o wywłaszczeniu ustanawia się niezbędne służebności.


Tagi: służebność, zasiedzenie

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły