Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Pozadowodowe sposoby dokonywania ustaleń faktycznych w postępowaniu cywilnym

08.12.2011
Witold Walkowski
Autor:
Witold Walkowski Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Masz problem?
Zadaj mi pytanie
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1965 r., Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) określa pewną grupę faktów, które pozwalają na ustalenie faktycznej podstawy rozstrzygnięcia nie dokonując ich weryfikacji z punktu widzenia prawdziwości. Do faktów tych należą:
 
  1. fakty powszechnie znane (fakty notoryjne);
  2. fakty znane sądowi z urzędu;
  3. fakty przyznane;
  4. fakty objęte wnioskami domniemania prawnego;
  5. fakty objęte wnioskami domniemania faktycznego;
  6. fakty ustalone za pomocą tzw. dowodu prima facie.
 
Fakty powszechnie znane (fakty notoryjne)
 
Do faktów powszechnie znanych zalicza się zdarzenia, okoliczności, stany lub czynności, które powinny być znane każdemu mieszkańcowi miejscowości stanowiącej siedzibę sądu orzekającego, który odznacza się rozsądkiem oraz doświadczeniem życiowym. Są to np. wydarzenia polityczne, historyczne.
 
Fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu (art. 228 § 1 k.p.c.).
 
Fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony (art. 213 § 1 k.p.c.).
 
Należy podkreślić, iż to sąd ocenia, czy dany fakt posiada cechę notoryjności. Fakty powszechnie znane podlegają instancyjnej kontroli.
 
Zamieszczenie w Internecie informacji o fakcie nie oznacza, że jest on powszechnie znany w rozumieniu art. 228 § 1 k.p.c. (Wyrok SN z dnia 10 lutego 2010 r., V CSK 269/09).
 
Orzeczenie: Zachowania człowieka dotyczące dbałości o własne zdrowie nie należą do kategorii faktów powszechnie znanych (art. 228 § 1 k.p.c.) (Wyrok SN z dnia 12 maja 2000 r., II UKN 540/99).
 
Fakty znane sądowi urzędowo
 
Do faktów znanych sądowi urzędowo zalicza się fakty, o których sędziowie powzięli wiadomość w związku z wykonywaniem czynności urzędowych. Przykładowo wskazać można wiedzę sędziego o wszczęciu innego postępowania w tym samym sądzie lub jego zawieszeniu.
 
Fakty znane sądowi urzędowo nie wymagają dowodów, jednakże sąd powinien na rozprawie zwrócić na nie uwagę stron (art. 228 § 2 k.p.c.).
 
W związku z powyższym strony muszą mieć możliwość wypowiedzenia się co do tych faktów.
 
Fakty przyznane
 
Fakty przyznane są to fakty wskazane przez jedną ze stron, które strona przeciwna w sposób wyraźny przyznała. 
 
Fakt, który ma podlegać przyznaniu (art. 229 k.p.c.), powinien być jednoznacznie określony, gdyż tylko wtedy może zostać potwierdzony przez stronę przeciwną jako zgodny z prawdą (Wyrok SN z dnia 2 sierpnia 2000 r., I PKN 749/99).
 
Przyznanie to oświadczenie wiedzy o charakterze jednostronnym, które skierowane zostało do sądu orzekającego. Oświadczenie o przyznaniu strona może złożyć albo ustnie do protokołu albo pisemnie w piśmie procesowym w toku prowadzonego postępowania. Oświadczenie takie złożone poza postępowaniem nie wywołuje skutków prawnych. Przyznanie może odnosić się do pojedynczego faktu, jak również do wielu faktów składających się na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
 
Nie wymagają dowodu fakty przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości (art. 229 k.p.c.).
 
Domniemania prawne
 
Nie wymagają dowodzenia w postępowaniu dowodowym fakty, które objęte zostały wnioskami domniemania prawnego. 
 
Domniemanie prawne wprowadza jedno z dwóch udogodnień dla strony postępowania:
 
  1. strona zostaje zwolniona z udowadniania spornego faktu lub
  2. strona uzyskuje ułatwienie w udowodnieniu spornego faktu w postaci możliwości wykazania innego faktu, który objęty jest tzw. podstawą domniemania.
 
Przykładem domniemania prawnego zaliczanego do pierwszej grupy jest domniemanie dobrej wiary. Zgodnie z przepisem art. 7 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary. 
 
Natomiast przykładem domniemania prawnego wskazanego w pkt 2 jest domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki uregulowane w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r., Nr 9, poz. 59 z późn. zm.). Artykuł 62 § 1 tej ustawy stanowi, iż jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki.
 
Należy podkreślić, iż to strona zaprzeczająca wnioskowi domniemania obciążona jest wykazaniem przeciwnego faktu. 
 
Domniemania prawne dzielą się na wzruszalne oraz niewzruszalne. Tylko w stosunku do domniemań wzruszalnych dozwolone jest przeprowadzanie dowodu przeciwnego.
 
Domniemania faktyczne
 
Sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne) (art. 231 k.p.c.).
 
Domniemania faktyczne różnią się od domniemań prawnych tym, że to sąd orzekający decyduje, jakie fakty należy uznać za ustalone bez ich wykazania, a nie jak w przypadku domniemań prawnych – ustawa. Ponadto ustawodawca nie wskazał wyraźnie faktów, które stanowić mogą podstawę domniemania faktycznego. 
 
Orzeczenie sądu może być oparte na domniemaniu faktycznym (art. 231 k.p.c.) tylko wówczas, gdy domniemanie to stanowi wniosek logicznie wynikający z prawidłowo ustalonych faktów stanowiących jego przesłanki (Wyrok SN z dnia 22 stycznia 1998 r., II UKN 465/97).
 
Dowód prima facie
 
Dowód prima facie stanowi dowód z pierwszego wejrzenia.
 
Dowód z pierwszego wejrzenia pozwala na wyprowadzenie przez sąd przekonania w oparciu o swoją wiedzę oraz doświadczenie życiowe o typowym następstwie określonych zdarzeń. Przekonanie to pozwala następnie sądowi przyjąć, że w konkretnej sprawie przez niego rozpoznawanej nastąpił taki sam ciąg przyczynowo-skutkowy.
 
Dowód prima facie może zostać obalony. Ciężar obalenia tego dowodu spoczywa na stronie przeciwnej od tej, która z wniosku tego wywodzi skutki prawne.
 
Dowód z pierwszego wejrzenia został wypracowany w orzecznictwie. Nie wynika on wprost z ustawy.


Tagi: dowód, pozew, proces

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły