Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Rodzaje powództw

08.12.2011
Na podstawie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1965, Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) wyróżnić można trzy rodzaje powództw:
 
1. powództwo o świadczenie;
2. powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego;
3. powództwo o ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego.
 
Powództwo o świadczenie
 
Powództwo o świadczenie polega na wystąpieniu przez powoda będącego osobą uprawnioną ze stosunku prawa materialnego z żądaniem, które skierowane jest przeciwko pozwanemu, czyli osobie zobowiązanej z tego stosunku, aby zachował się we wskazany sposób. Świadczenie będące przedmiotem powództwa może przybrać następującą postać: danie, czynienie, nieczynienie, zaprzeczenie, znoszenie. 
 
Powództwo o świadczenie może dotyczyć jedynie roszczeń już wymagalnych. Istotne jest przy tym, aby roszczenie to stało się wymagalne najpóźniej w chwili zamknięcia rozprawy.
 
Od powyższej zasady przepis art. 190 k.p.c. przewiduje jednak wyjątek. Dopuszcza on możliwość dochodzenia przyszłych powtarzających się świadczeń, jeżeli nie sprzeciwia się temu treść łączącego strony stosunku prawnego. 
 
W drodze powództwa o świadczenie można dochodzić jedynie roszczeń zaskarżalnych.
 
Cechę zaskarżalności mają roszczenia, które mogą być dochodzone przed sądem. Warunku tego nie spełniają np. roszczenia, które wynikają z zobowiązań naturalnych.
 
Należy podkreślić, iż wyrok wydany przez sąd na skutek uwzględnienia żądania powoda ma charakter deklaratoryjny. Wynika to z faktu, iż wyrok ten stwierdza jedynie istnienie określonego stanu prawnego, nie zmieniając go w żaden sposób. Nadaje się on do przymusowego wykonania w drodze egzekucji po jego uprawomocnieniu się lub nadaniu mu rygoru natychmiastowej wykonalności.
 
Jeżeli chodzi natomiast o żądanie pozwu to może być ono ujęte alternatywnie, z uprawnieniem przemiennym albo może to być żądanie ewentualne. 
 
Żądanie alternatywne jest dopuszczalne w sytuacji, gdy powód dochodzi roszczeń, które wynikają z zobowiązania przemiennego. Zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) zobowiązanie przemienne polega na zobowiązaniu dłużnika wobec wierzyciela w ten sposób, że wykonanie zobowiązania może nastąpić przez spełnienie jednego z kilku świadczeń. W przypadku uwzględnienia powództwa z takim żądaniem w wyroku należy wskazać wszystkie świadczenia, które zostały wymienione w pozwie. Dłużnik jednak zostanie zwolniony z zobowiązania po spełnieniu jednego z nich.
 
Żądanie z uprawnieniem przemiennym (facultas alternativa) występuje wówczas, gdy dłużnik może zwolnić się od spełnienia określonego świadczenia przez spełnienie innego świadczenia. Podobnie jak przy żądaniu alternatywnym, w razie uwzględnienia powództwa sąd w wyroku określa zarówno świadczenia, do którego spełnienia dłużnik jest zobowiązany, jak i świadczenie, które dłużnik może spełnić w celu zwolnienia się z zobowiązania.
 
W skład żądania ewentualnego wchodzą roszczenia, które powód zgłasza na wypadek, gdyby sąd nie uwzględnił roszczenia, które zostało zgłoszone na miejscu pierwszym. Sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć żądania ewentualne jedynie wówczas, gdy oddalone zostało żądanie, które zgłoszono we wcześniejszej kolejności. W przypadku tym w razie uwzględnienia powództwa sąd w wyroku wskazuje jedynie jedno świadczenie, które po przeprowadzeniu postępowania okazało się uzasadnione.
 
Powództwo o ustalenie
 
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny (art. 189 k.p.c.).
 
Interes prawny istnieje wówczas, gdy zachodzi stan niepewności co do istnienia stosunku prawnego lub prawa, a wynik postępowania doprowadzi do usunięcia niejasności i wątpliwości w tym zakresie i zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości. Biernie legitymowany w postępowaniu o ustalenie może być ten, kto pozostaje z wynikającym z żądania pozwu prawem lub stosunkiem prawnym w takim związku, że stwarza zagrożenie prawnie chronionym interesom powoda. Dlatego ocena, czy po stronie powodowej zachodzi interes prawny, w tym również w wytoczeniu powództwa o ustalenie przeciwko określonemu podmiotowi, zależy od konkretnych okoliczności danej sprawy i od tego, czy w drodze innego powództwa (np. o świadczenie) strona może uzyskać pełną ochronę swoich prawnie chronionych interesów (Wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2010 r., II PK 342/09).
 
Należy podkreślić, iż brak interesu prawnego będzie skutkował oddaleniem powództwa.
 
Jak zostało expressis verbis wskazane w przepisach ustawy w drodze omawianego powództwa można dochodzić jedynie ustalenia prawa lub stosunku prawnego. Nie ma przy tym znaczenia, czy chodzi o prawa lub stosunki prawne o charakterze majątkowym, czy niemajątkowym. Natomiast wyłączona jest możliwość dochodzenia w drodze tego powództwa ustalenia faktu lub stanu faktycznego. Orzecznictwo dopuściło jednak od tej zasady wyjątek w postaci dopuszczalności dochodzenia w drodze omawianego powództwa ustalenia faktów prawotwórczych, ale tylko wówczas, gdy ich ustalenie prowadzi do ustalenia prawa lub stosunku prawnego.
 
Powództwo o ustalenie, że zdarzenie było wypadkiem przy pracy w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.) jest dopuszczalne na podstawie art. 189 k.p.c. (Wyrok SN z dnia 5 czerwca 2007 r., I UK 8/07).
 
W przypadku uwzględnienia powództwa sąd wydaje wyrok deklaratoryjny. Nie nadaje się on do przymusowego wykonania w drodze egzekucji.
 
Uprawnienie do żądania ustalenia przez sąd istnienia prawa lub stosunku prawnego przysługuje również, w toku prowadzonego postępowania, organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej, jeżeli ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa jest niezbędne dla oceny skutków podatkowych (art. 1891 k.p.c.). 
 
Powództwo o ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego
 
W przypadku powództwa o ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego powód żąda zmiany istniejącego stanu prawnego. Zmiana ta może przybrać postać:
 
  1. powołania nowego prawa lub stosunku prawnego, np. powództwo o ustalenie ojcostwa (art. 84 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz. U. z 1964, Nr 9, poz. 59 z późn. zm.);
  2. zmiany istniejącego prawa lub stanu prawnego, np. powództwo o obniżenie świadczenia, które wynika z umowy, która została zawarta w warunkach wyzysku (art. 388 § 1 k.c.);
  3. zniesienia prawa lub stosunku prawnego, np. powództwo o zaprzeczenie ojcostwa (art. 62 § 3 KRiO).
 
W razie uwzględnienia powództwa sąd wydaje wyrok konstytutywny. Nie nadaje się on jednak do przymusowego wykonania w drodze egzekucji. 


Tagi: pozew, powód, pozwany

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły