Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy

06.12.2011
Witold Walkowski
Autor:
Witold Walkowski Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Masz problem?
Zadaj mi pytanie
Zwolnienie od kosztów sądowych uregulowane jest w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594 z późn. zm.).
 
Zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić z mocy ustawy lub na wniosek.
 
Zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy może mieć charakter całkowity lub częściowy. 
 
Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych
 
Zwolnienie całkowite przewiduje art. 96 ust. 1 KSCU. Zgodnie z tym przepisem nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych:
 
  1. strona dochodząca ustalenia ojcostwa lub macierzyństwa oraz roszczeń z tym związanych;
  2. strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych oraz strona pozwana w sprawie o obniżenie alimentów;
  3. strona wnosząca o uznanie postanowień umownych za niedozwolone;
  4. pracownik wnoszący powództwo lub strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem jednak art. 35 i 36 KSCU;
  5. kurator wyznaczony przez sąd orzekający lub sąd opiekuńczy dla danej sprawy;
  6. prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka i Rzecznik Praw Pacjenta;
  7. powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów w sprawach dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów;
  8. inspektor pracy oraz związki zawodowe w sprawach z zakresu prawa pracy;
  9. strona w sprawach związanych z ochroną zdrowia psychicznego;
  10. osoba ubezwłasnowolniona w sprawach o uchylenie lub zmianę ubezwłasnowolnienia;
  11. strona, która została zwolniona od kosztów sądowych przez sąd - w zakresie przyznanego jej zwolnienia;
  12. powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów w sprawach dotyczących ochrony indywidualnych interesów konsumenta;
  13. strona dochodząca naprawienia szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego, o których mowa w dziale V ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, z późn. zm.).
 
Za kuratora wydatki ponosi tymczasowo strona, dla której kurator został ustanowiony, a gdyby to nie było możliwe - strona, która swym wnioskiem lub swą czynnością spowodowała ustanowienie kuratora, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast w pozostałych wypadkach za stronę zwolnioną od kosztów sądowych wydatki ponosi tymczasowo Skarb Państwa (art. 96 ust. 2 KSCU).
 
Należy podkreślić jednak, iż zwolnienie to ma charakter jedynie tymczasowy. Wynika to z brzmienia art. 113 ust. 1 KSCU: kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. 
 
Zwolnienie od kosztów sądowych ma charakter tymczasowy.
 
Koszty nieobciążające przeciwnika sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji nakazuje ściągnąć z roszczenia zasądzonego na rzecz:
 
  1. strony, której czynność spowodowała ich powstanie;
  2. strony zastąpionej przez kuratora lub
  3. osoby, na której rzecz prokurator wytoczył powództwo lub zgłosił wniosek o wszczęcie postępowania.
 
Koszty sądowe, których nie miał obowiązku uiścić kurator, sąd może nakazać ściągnąć z innego majątku strony zastąpionej przez kuratora. Jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od obciążenia kosztami (art. 113 ust. 4 KSCU).
 
Częściowe zwolnienie od kosztów sądowych
 
Wyróżnia się częściowe zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy o charakterze podmiotowym oraz przedmiotowym. 
 
Częściowe zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy obejmuje następujące podmioty:
  1. Skarb Państwa, który nie ma obowiązku uiszczenia jedynie opłat (art. 94 KSCU);
  2. pracownika, który wnosi powództwo lub stronę, która wnosi odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych – jednak w sprawach z zakresu prawa pracy pobiera się opłatę podstawową w kwocie 30 złotych od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia; jeżeli jednak wartość przedmiotu sporu w danej sprawie przewyższa kwotę 50.000 złotych, pobiera się od wszystkich podlegających opłacie pism procesowych opłatę stosunkową; natomiast w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i w sprawach odwołań rozpoznawanych przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych pobiera się opłatę podstawową w kwocie 30 złotych od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia;
  3. powiatowego (miejskiego) rzecznika konsumentóa.w sprawach, które dotyczą ochrony indywidualnych interesów konsumentów w zakresie, w którym konsument uzyskał zwolnienie od kosztów sądowych.
 
Zgodnie z art. 97 KSCU w toku postępowania w sprawach z zakresu prawa pracy o roszczenia pracownika wydatki obciążające pracownika ponosi tymczasowo Skarb Państwa. Sąd pracy w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji może obciążyć pracownika tymi wydatkami wyłącznie w wypadkach szczególnie uzasadnionych. Podobnie w toku postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wydatki ponosi Skarb Państwa (art. 98 KSCU).
 
Natomiast o częściowym zwolnieniu od kosztów sądowych z mocy ustawy o charakterze przedmiotowym stanowi art. 95 ust. 1 KSCU. Zgodnie z nim nie pobiera się opłat od następujących wniosków:
 
  1. o udzielenie zabezpieczenia, zgłoszonego w piśmie rozpoczynającym postępowanie;
  2. o przyjęcie oświadczenia o uznaniu dziecka, o nadanie dziecku nazwiska, o przysposobienie dziecka, o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką;
  3. o przesłuchanie świadka testamentu ustnego, o otwarcie i ogłoszenie testamentu oraz o zwolnienie z obowiązków wykonawcy testamentu;
  4. będącego podstawą wszczęcia przez sąd postępowania z urzędu, a także od pism składanych sądowi opiekuńczemu w wykonaniu obowiązku wynikającego z ustawy albo nałożonego przez ten sąd;
  5. o odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt;
  6. o wpis w księdze wieczystej prawa własności uzyskanego na podstawie przekształcenia, o którym mowa w art. 1 ust. 1a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459, z 2007 r. Nr 191, poz. 1371, z 2009 r. Nr 206, poz. 1590 oraz z 2010 r. Nr 21, poz. 109);
  7. o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego organizacji społecznych oraz kościołów i związków wyznaniowych ubiegających się o status organizacji pożytku publicznego.
 
Ponadto nie pobiera się opłat od:
 
  1. pozwu o odszkodowanie, o którym mowa w art. 6 ustawy z dnia 22 listopada 2002 r. o wyrównywaniu strat majątkowych wynikających z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczajnego wolności i praw człowieka i obywatela (Dz. U. Nr 233, poz. 1955);
  2. zażalenia na postanowienie sądu, którego przedmiotem jest odmowa zwolnienia od kosztów sądowych lub cofnięcie takiego zwolnienia oraz odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołanie;
  3. zażalenia na postanowienie sądu dotyczące wysokości opłaty albo wysokości wydatków;
  4. skargi na orzeczenie referendarza sądowego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych;
  5. skargi na orzeczenie referendarza sądowego w przedmiocie odmowy ustanowienia adwokata lub radcy prawnego;
  6. wniosku, zażalenia i apelacji nieletniego w postępowaniu w sprawach nieletnich;
  7. skargi na orzeczenie referendarza sądowego i zażalenia w elektronicznym postępowaniu upominawczym;
  8. zażalenia wniesionego na zarządzenie przewodniczącego o zwrocie pisma albo na postanowienie sądu o odrzuceniu środka zaskarżenia, które zostało uznane przez sąd za oczywiście uzasadnione – jeżeli opłata ta została uiszczona to podlega zwrotowi.


Tagi: koszty sądowe, zwolnienie od kosztów sądowych

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły