Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Środki dowodowe w postępowaniu administracyjnym

17.11.2011
Witold Walkowski
Autor:
Witold Walkowski Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Masz problem?
Zadaj mi pytanie
W ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) brak jest definicji legalnej dowodu. Natomiast w art. 75 § 1 k.p.a. określono, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Trzeba zatem zaznaczyć, iż pewne środki dowodowe w postępowaniu administracyjnym zostają wymienione już w samym k.p.a., natomiast inne należy zaliczyć do tzw. dowodów nienazwanych (inne środki dowodowe).
 
Pierwszym z podanych w k.p.a. środków dowodowych są dokumenty. Warto zaznaczyć, iż sam Kodeks odnosi się jedynie do dokumentów urzędowych przydając im szczególną moc dowodową. Brak jest natomiast uregulowań odnośnie tzw. dokumentów prywatnych, zatem należy stwierdzić, iż podlegają one swobodnej ocenie przez organ orzekający. Natomiast stosownie do art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzonych przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty, w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw. W postępowaniu administracyjnym dokumenty urzędowe korzystają, więc z dwóch domniemań. Po pierwsze z domniemania prawdziwości, które polega na tym, że dokument pochodzi od organu, przez który został wystawiony. Drugim z domniemań jest domniemanie zgodności z prawdą, którego istotą jest założenie, iż oświadczenie organu stanowiące treść tego dokumentu jest zgodne z prawdą. Natomiast istnieje możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego. W takim przypadku nie korzysta on z określonych w art. 76 § 1 k.p.a. domniemań prawnych i nie może być dowodem w sprawie. 
 
Zaświadczenie wystawione przez Naczelnika Wydziału Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych, stwierdzające, że na podstawie zeznań świadków i zeznań samego zainteresowanego ustalono, iż brał on udział w walkach o utrwalenie władzy ludowej, nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Dokumentem takim natomiast jest zaświadczenie tego organu, wskazujące - na podstawie przechowywanych przezeń dokumentów archiwalnych - na konkretne fakty, zdarzenia i akcje z okresu walk o utrwalenie władzy ludowej, w których dana osoba brała bezpośredni udział (Wyrok NSA z dnia 19 września 1988 r., II SA 1947/87).
 
Kolejnym wymienionym w art. 75 § 1 k.p.a. środkiem dowodowym są zeznania świadków. Świadkami mogą być tylko osoby fizyczne, które posiadają wiadomości o faktach mających znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Świadkiem nie może być strona postępowania. Poza tym na mocy wyraźnego wyłączenia świadkami nie mogą być:
 
  1. osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń;
  2. osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych na okoliczności objęte tajemnicą, jeżeli nie zostały w trybie określonym obowiązującymi przepisami zwolnione od obowiązku zachowania tej tajemnicy;
  3. duchowni co do faktów objętych tajemnicą spowiedzi.
Istnieje prawny obowiązek występowania w charakterze świadka. Jednak art. 83 § 1 k.p.a. przewiduje dla pewnych podmiotów prawo odmowy zeznań. Należą do nich:
 
  1. małżonek strony;
  2. wstępni strony;
  3. zstępni strony;
  4. rodzeństwo strony;
  5. powinowaci pierwszego stopnia strony;
  6. osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.
Prawo odmowy zeznań trwa także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. Istnieje także możliwość skorzystania przez świadka z prawa odmowy odpowiedzi na pytanie gdy odpowiedź mogłaby narazić jego lub bliskich wymienionych w art. 83 § 1 k.p.a. na odpowiedzialność karną, hańbę lub bezpośrednią szkodę majątkową albo spowodować naruszenie obowiązku zachowania prawnie chronionej tajemnicy zawodowej. 
 
Następnym ze środków dowodowych, jakie podaje sam k.p.a. są opinie biegłych. W świetle art. 84 § 1 k.p.a. należy stwierdzić, że biegłym jest osoba fizyczna posiadająca wiadomości specjalne w danej dziedzinie potrzebne w danym postępowaniu administracyjnym. Biegłym nie można być z tych samych powodów, z jakich nie można występować w charakterze świadka (art. 84 § 2 zd. 2 w zw. z art. 82 k.p.a.). Biegły podlega również wyłączeniu na takich samych zasadach i w takim samym trybie co pracownik organu administracji (art. 84 § 2 w zw. z art. 24 k.p.a.).
 
Do biegłego stosuje się przepisy dotyczące świadków (art. 84 § 2 k.p.a. in fine), toteż organ prowadzący postępowanie, który zasięgnął opinii biegłych, jest obowiązany postąpić w myśl art. 79 k.p.a. i dać stronie możliwość ustosunkowania się do takiej opinii (Wyrok NSA z dnia 7 lipca 1983 r., II SA 635/83).
 
Kodeks wśród środków dowodowych wymienia także oględziny (art. 85 § 1 k.p.a.). W doktrynie ten środek dowodowy określa się jako bezpośrednie zbadanie przedmiotu przez organ orzekający w postępowaniu celem dokonania spostrzeżeń, co do właściwości tego przedmiotu, za pomocą zmysłów. W myśl art. 85 § 2 k.p.a. jeżeli przedmiot oględzin znajduje się u osób trzecich, osoby te są obowiązane na wezwanie organu do okazania przedmiotu oględzin.
 
Obserwacje dokonywane przez pracownika socjalnego w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego (rodzinnego) nie są oględzinami w rozumieniu art. 85 k.p.a. i nie ma do nich zastosowania reżim określony w art. 79 tego Kodeksu (Wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2007 r., I OSK 1802/06).
 
Wśród podanych w k.p.a. środków dowodowych można znaleźć  przesłuchanie stron. Stosownie do art. 86 k.p.a., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Należy zatem uznać, iż przesłuchanie stron jest posiłkowym środkiem dowodowym. 
 
Jako ostatni wymieniony w k.p.a. środek dowodowy należy wskazać. oświadczenie strony. Zgodnie z art. 75 § 2 k.p.a., jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 k.p.a. stosuje się odpowiednio.
 
Oprócz podanych w Kodeksie środków dowodowych funkcjonują jeszcze tzw. środki dowodowe nienazwane, które dopuszczone zostały na mocy art. 75 § 1 in principio k.p.a. („Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem”). Do takich dowodów należą m. in. zdjęcia, nagrania wideo, rysunki czy opinie instytutu naukowego.


Tagi: prawo administracyjne, kodeks postępowania administracyjnego

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły