Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Rodzaje ustrojów majątkowych małżeńskich

30.10.2011
Witold Walkowski
Autor:
Witold Walkowski Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Masz problem?
Zadaj mi pytanie

W ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964, Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) wskazano następujące rodzaje ustrojów majątkowych małżeńskich: ustrój wspólności ustawowej (art. 31), ustrój umowny (art. 47), ustrój przymusowy.

Ustrój wspólności ustawowej

Ustrój wspólności ustawowej powstaje między małżonkami z mocy ustawy z chwilą zawarcia małżeństwa (art. 31 § 1 k.r. i o.).

Ustrój ten jednak nie obowiązuje, gdy małżonkowie przed zawarciem związku małżeńskiego, albo później zawarli umowę majątkową małżeńską. Ponadto ustrój wspólności ustawowej nie powstanie z chwilą zawarcia małżeństwa, jeżeli jeden z małżonków był w tym czasie ubezwłasnowolniony albo ogłoszono jego upadłość. Natomiast po uchyleniu ubezwłasnowolnienia, po zniesieniu separacji, a także po ukończeniu, umorzeniu lub uchyleniu postępowania upadłościowego powstaje ustrój wspólności ustawowej.

W systemie ustroju wspólności ustawowej występują trzy majątki:

  1. majątek wspólny;
  2. majątek osobisty męża;
  3. majątek osobisty żony.

W czasie trwania ustawowej wspólności majątkowej dopuszczalne jest rozporządzenie przez małżonka przedmiotem wchodzącym w skład majątku wspólnego na rzecz majątku odrębnego drugiego małżonka (Uchwała SN z dnia 10 kwietnia 1991 r., III CZP 76/90).

Ustrój umowny

Na podstawie umowy majątkowej (tzw. intercyzy) małżonkowie mogą wprowadzić zmiany do ustroju wspólności ustawowej w postaci:

  1. rozszerzenia wspólności ustawowej;
  2. ograniczenia wspólności ustawowej;
  3. ustanowienia ustroju rozdzielności majątkowej;
  4. ustanowienia ustroju rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobku.

Małżonkowie mogą ustanowić umową majątkową jedynie jeden z ustrojów wyżej wskazanych. Nie jest dopuszczalne ustanowienie przez małżonków innego ustroju majątkowego lub połączenie kilku tych ustrojów w jeden.

Umowa majątkowa zawarta przed zawarciem małżeństwa ma charakter wyłącznie organizacyjny. Wywołuje skutek dopiero z chwilą zawarcia związku małżeńskiego. Natomiast zawarcie umowy w trakcie małżeństwa skutkuje zmianą dotychczas występującego między małżonkami ustroju majątkowego.

Umowa majątkowa małżeńska powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Umowa ta zawarta w innej formie jest nieważna. (art. 47 § 1 k.r. i o.).

Umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona albo rozwiązana. W razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej.

Małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie, a także rodzaj były tym osobom wiadome.

Przewidziana w art. 47 § 2 k.r.o. ochrona interesów osób trzecich ma zastosowanie tylko do małżeńskich umów majątkowych wymienionych w art. 47 § 1 k.r.o. Umowa o podział majątku wspólnego po ustaniu ustawowej wspólności małżeńskiej zawarta z pokrzywdzeniem wierzyciela może być przez niego zakwestionowana skargą pauliańską (art. 527 k.c.) (Wyrok SN z dnia 28 kwietnia 2004 r., III CK 469/02).

Ustrój przymusowy

Przymusowym ustrojem majątkowym między małżonkami jest rozdzielność majątkowa (pełna).

Ustrój ten zastępuje wspólność ustawową lub umowną niezależnie od woli małżonków. Omawiany ustrój może powstać na dwa sposoby:

Po pierwsze: z mocy orzeczenia sądu – ustanowienie rozdzielności majątkowej następuje na żądanie jednego z małżonków w formie wyroku, jeżeli przemawiają za tym ważne powody, np. faktyczne życie w rozłączeniu; rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia; jednakże w wyjątkowych wypadkach sąd może ja ustanowić z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu;

Ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej między małżonkami, którzy pozostawali we wspólności ustawowej lub umownej, z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa jest dopuszczalne w zasadzie tylko wtedy, gdy z powodu separacji faktycznej (życia w rozłączeniu) niemożliwe było już w tym dniu ich współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym (Wyrok SN z dnia 11 grudnia 2008 r., II CSK 371/08).

Po drugie: z mocy ustawy – powstaje w przypadku ustania z mocy prawa wspólności ustawowej, umownej lub rozdzielność majątkowej z wyrównaniem dorobków w wyniku następujących zdarzeń: ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków, ogłoszenia upadłości jednego z małżonków, orzeczenia separacji; w razie uchylenia ubezwłasnowolnienia, a także umorzenia, ukończenia lub uchylenia postępowania upadłościowego, między małżonkami powstaje ustawowy ustrój majątkowy; taki sam skutek następuje z chwilą zniesienia separacji; jednakże na zgodny wniosek małżonków sąd orzeka o utrzymaniu między nimi rozdzielności majątkowej.



Tagi: ustrój majątkowy, małżeństwo, prawo rodzinne

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły