Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Zdolność procesowa w procedurze cywilnej

28.10.2011
Witold Walkowski
Autor:
Witold Walkowski Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Masz problem?
Zadaj mi pytanie

Zdolność procesowa uregulowana jest w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1965, Nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Zdolność procesowa to zdolność do podejmowania czynności procesowych.

Konieczne jest posiadanie tej zdolności przez każdą osobę, która chce podejmować czynności procesowe zarówno w procesie cywilnym, jak również w postępowaniu nieprocesowym, egzekucyjnym oraz zabezpieczającym.

Zdolność procesowa jest niezależna od zdolności sądowej, pomimo tego, że występuje między nimi relacja polegająca na tym, że w momencie, gdy określony podmiot nie ma zdolności sądowej to nie ma także zdolności procesowej.

Zgodnie z art. 65 k.p.c. przedmiotową zdolność mają:

  1. osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych;
  2. osoby prawne;
  3. inne jednostki organizacyjne;
  4. organizacje społeczne, dopuszczone do działania na podstawie obowiązujących przepisów, choćby nie posiadały osobowości prawnej.

Choroba i leczenie w poradni zdrowia psychicznego nie uzasadniają przyjęcia braku zdolności strony do czynności procesowych (art. 65 § 1 k.p.c.). Choroba taka bowiem nie unicestwia zdolności do czynności prawnych (art. 12 i 13 k.c.) (Wyrok SN z dnia 23.09.1999 r., II UKN 131/99).

Natomiast osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność procesową w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie. Należą do nich m.in. zawieranie umów w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, rozporządzanie swoim zarobkiem.

Ograniczenie zdolności procesowej nie następuje przez ograniczenie zdolności do podejmowania określonych czynności procesowych, ale przez ograniczenie spraw, w których te czynności mogą być podejmowane.

Zdolność procesowa związana jest ze zdolnością do czynności prawnych.

Jednak od wskazanej wyżej zasady ustawodawca przewidział wyjątki obowiązujące w postępowaniu nieprocesowym. Są to przykładowo:

  1. osoba pozostająca pod władzą rodzicielską, opieką albo kuratelą ma zdolność do podejmowania czynności w postępowaniu dotyczącym jej osoby, chyba że nie ma zdolności do czynności prawnych (art. 573 § 1 k.p.c.);
  2. do zaskarżania postanowień uprawniony jest sam ubezwłasnowolniony nawet wówczas, gdy ustanowiony został doradca tymczasowy albo kurator (art. 560 § 1 k.p.c.).

Jeżeli chodzi natomiast o podmioty, które nie są osobami fizycznymi to należy podkreślić, iż ich zdolność procesowa jest zawsze powiązana z ich zdolnością sądową. Wraz z ustaniem zdolności sądowej ustaje także ich zdolność procesowa. Dzieje się tak m.in. w przypadku wykreślenia z rejestru spółki prawa handlowego.

Zdolność procesową posiadają ponadto obywatele państw obcych, zagraniczne osoby prawne, zagraniczne jednostki nieposiadające osobowości prawnej, a także bezpaństwowcy (art. 1117 § 1 i 2 k.p.c.). Zdolność procesową tych podmiotów określa się według prawa właściwego dla ich zdolności do czynności prawnych. Cudzoziemiec niemający zdolności procesowej według tego prawa może jednak dokonywać czynności procesowych przed sądem polskim, jeżeli miałby zdolność procesową według prawa polskiego.

Osoba fizyczna nie mająca zdolności procesowej może podejmować czynności procesowe tylko przez swego przedstawiciela ustawowego (art. 66 k.p.c.).

Pełnomocnictwo procesowe udzielone adwokatowi przez przedstawiciela ustawowego małoletniego dziecka w jego imieniu nie wygasa z chwilą dojścia do pełnoletności. Uzyskanie pełnoletności ma jedynie ten skutek, że ustaje przedstawicielstwo ustawowe. Okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na udzielone w imieniu dziecka pełnomocnictwo, które może odwołać ono samo (Wyrok SN z dnia 9.03.1983 r., I CR 34/83).

Osoby prawne, inne jednostki organizacyjne oraz organizacje społeczne mające zdolność sądową dokonują czynności procesowych przez swoje organy albo przez osoby uprawnione do działania w ich imieniu (art. 67 § 1 k.p.c.). Natomiast za Skarb Państwa podejmuje czynności procesowe organ państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej. W zakresie określonym odrębną ustawą za Skarb Państwa czynności procesowe podejmuje Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa (art. 67 § 2 k.p.c.).

Jeżeli dochodzone roszczenie wiąże się z działalnością Skarbu Państwa reprezentowanego przez różne jednostki organizacyjne, to ustalenie zakresu odpowiedzialności każdej z nich nie należy do kompetencji i obowiązku sądów. Sąd ma jedynie obowiązek dbania o to, by Skarb Państwa był reprezentowany w procesie przez ten jego organ czy też przez te jego organy, z których działalnością wiąże się dochodzone roszczenie (Wyrok SN z dnia 29.07.1970 r., II CR 301/70).

Przesłanka procesowa w postaci istnienia zdolności procesowej jest brana pod uwagę przez sąd z urzędu w każdym stanie sprawy (art. 202 k.p.c.).

Jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy w tym celu odpowiedni termin. W wypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca się o to do właściwego sądu opiekuńczego (art. 70 § 1 k.p.c.). Sąd może dopuścić tymczasowo do czynności stronę nie mającą zdolności procesowej albo osobę nie mającą należytego ustawowego umocowania, z zastrzeżeniem, że przed upływem wyznaczonego terminu braki będą uzupełnione, a czynności zatwierdzone przez powołaną do tego osobę. Jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie w zakresie, w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie (art. 71 k.p.c.).

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje także, iż dla strony nie mającej zdolności procesowej, która nie ma przedstawiciela ustawowego, jak również dla strony nie mającej organu powołanego do jej reprezentowania, sąd na wniosek strony przeciwnej ustanowi kuratora, jeżeli strona ta podejmuje przeciwko drugiej stronie czynność procesową nie cierpiącą zwłoki (art. 69 k.p.c.).

W przypadku, gdy postępowanie toczyło się, a którakolwiek ze stron nie miała zdolności procesowej to następuje nieważność postępowania. 



Tagi: proces, kodeks postępowania cywilnego

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły