Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Władza rodzicielska - uprawnienia

27.10.2011
Witold Walkowski
Autor:
Witold Walkowski Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Masz problem?
Zadaj mi pytanie

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964, Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) stanowi, iż na władzę rodzicielską składają się następujące uprawnienia:

  1. piecza nad osobą dziecka;
  2. piecza nad majątkiem dziecka;
  3. reprezentacja dziecka.

Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw (art. 95 § 1 k.r. i o.).

Piecza nad osobą dziecka

Rodzicom przyznane zostało przede wszystkim uprawnienie do wychowywania dziecka i kierowania nim (art. 96 § 1 k.r. i o.). Przyjmuje się na ogół, iż wychowanie dziecka oznacza kształtowanie osobowości dziecka, natomiast kierowanie nim dotyczy środowiska dziecka, np. wybór kierunku edukacji. Rodzice obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotowywać je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień. Jeżeli rodzice nie mają pełnej zdolności do czynności prawnych to uczestniczą w sprawowaniu bieżącej pieczy nad osobą dziecka i w jego wychowaniu, chyba że sąd opiekuńczy ze względu na dobro dziecka postanowi inaczej.

Do pieczy nad osobą dziecka należy zaliczyć także działania, które kształtują jego sytuację prawną. Należą do nich m.in.:

  1. określenie miejsca pobytu dziecka poza domem rodzicielskim – pobyt ten może trwać krótszy lub dłuższy czas, np. wyjazd na wakacje;
  2. nadanie dziecku imienia – imię wpisywane jest do aktu urodzenia dziecka;
  3. prawo do rozwiązania umowy o pracę zawartej przez małoletnie dziecko (art. 22 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, Dz. U. Nr 24, poz. 141 z późn. zm.);
  4. wyrażenie zgody w przedmiocie przysposobienia dziecka;
  5. wyrażenie zgody na badania lekarskie, leczenie, zabieg operacyjny dziecka małoletniego (art. 32 ust. 2 i art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 136, poz. 857 z późn. zm.);
  6. prawo do udzielenia zgody na uznanie dziecka przez małoletniego ojca pozostającego pod ich władzą rodzicielską (art. 74 k.r. i o.).

Aby wyżej wskazane uprawnienia i obowiązki rodziców wynikające z władzy rodzicielskiej mogły być wykonywane ustawodawca nałożył na dziecko obowiązek posłuszeństwa rodzicom, a w sprawach, w których może ono samodzielnie podejmować decyzje i składać oświadczenia woli, powinno wysłuchać opinii i zaleceń rodziców formułowanych dla jego dobra (art. 95 § 2 k.r. i o.).

Zakazane jest stosowanie kar cielesnych przez osoby wykonujące władzę rodzicielską lub sprawujące opiekę lub pieczę nad małoletnim (art. 961 k.r. i o.).

Piecza nad majątkiem dziecka

Rodzice sprawują pieczę nad majątkiem dziecka poprzez wykonywanie zarządu tym majątkiem. Zarząd ten polega na wykonywaniu trzech rodzajów czynności:

  1. czynności o charakterze faktycznym, m.in. naprawa, remont;
  2. czynności o charakterze prawnym, m.in. kupno, sprzedaż;
  3. czynności dokonywane w postępowaniu przed sądami lub innymi organami państwowymi lub samorządowymi, które związane są z realizacją zarządu.

Wykonywanie zarządu stanowi jeden z elementów władzy rodzicielskiej, dlatego też rodzice nie mogą się go zrzec. Niedopuszczalne jest także przeniesienie go na inne osoby.

Rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską.  Zarząd ten nie obejmuje zarobku dziecka ani przedmiotów oddanych mu do swobodnego użytku (art. 101 k.r. i o.).

Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko.

W umowie darowizny albo w testamencie można zastrzec, że przedmioty przypadające dziecku z tytułu darowizny lub testamentu nie będą objęte zarządem sprawowanym przez rodziców. W wypadku takim, gdy darczyńca lub spadkodawca nie wyznaczył zarządcy, sprawuje zarząd kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy (art. 102 k.r. i o.).

Czysty dochód z majątku dziecka powinien być przede wszystkim obracany na utrzymanie i wychowanie dziecka oraz jego rodzeństwa, które wychowuje się razem z nim, nadwyżka zaś na inne uzasadnione potrzeby rodziny (art. 103 k.r. i o.).

Zgodnie z art. 105 k.r. i o. po ustaniu zarządu rodzice obowiązani są oddać dziecku lub jego przedstawicielowi ustawowemu zarządzany przez nich majątek dziecka. Na żądanie dziecka lub jego przedstawiciela ustawowego, zgłoszone przed upływem roku od ustania zarządu, rodzice obowiązani są złożyć rachunek z zarządu. Żądanie to nie może jednak dotyczyć dochodów z majątku pobranych w czasie wykonywania władzy rodzicielskiej.

Reprezentacja dziecka

Rodzice reprezentują dziecko w szczególności przez ustanowienie ich przedstawicielami ustawowymi dziecka. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka (art. 98 § 1 k.r. i o.). Dokonywana przez nich czynność w imieniu dziecka wywołuje skutki bezpośrednio dla niego.

Zakres uprawnień rodziców wynikających z bycia przedstawicielami ustawowymi dziecka uzależniony jest od jego wieku. W przypadku, gdy dziecko nie ma ukończonych 13 lat, nie ma w ogóle zdolności do czynności prawnych. Wówczas jest on reprezentowany przez swoich przedstawicieli ustawowych w najwyższym stopniu. Samodzielnie może jedynie zawierać umowy w drobnych bieżących sprawach życia codziennego (art. 14 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Inna jest sytuacja dziecka małoletniego, które ukończyło 13 lat. Dziecko takie ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych, a co za tym idzie może samo zaciągać zobowiązania i rozporządzać swoim prawem, jednak dla skuteczności wymienionych czynności prawnych potrzebna jest zgoda jego przedstawiciela ustawowego.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje także czynności prawne, w których żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka. Są one następujące:

  1. przy czynnościach prawnych między dziećmi pozostającymi pod ich władzą rodzicielską;
  2. przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania.


Tagi: władza rodzicielska, kodeks rodzinny, prawo rodzinne

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły