Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Przyczyny i skutki ustania wspólności majątkowej między małżonkami

26.10.2011
Witold Walkowski
Autor:
Witold Walkowski Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Masz problem?
Zadaj mi pytanie

Zgodnie z ustawą z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964, Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) wspólność ustawowa, jak i umowna jest oparta na małżeństwie.

Podstawową przyczyną ustania wspólności zarówno ustawowej, jak i umownej jest ustanie małżeństwa. Wówczas wspólność majątkowa ustaje ex lege.

Ustanie małżeństwa jest konsekwencją takich zdarzeń jak śmierć jednego z małżonków, orzeczenie sądu rozwiązujące albo unieważniające małżeństwo.

Wspólność majątkowa między małżonkami może ustać także w czasie trwania małżeństwa.

Skutek ten następuje w przypadku:

  1. gdy małżonkowie zawrą umowę znoszącą wspólność i wprowadzą rozdzielność majątkową;
  2. gdy sąd ustanowi na żądanie jednego z małżonków lub wierzyciela w miejsce wspólności majątkowej pełną rozdzielność;
  3. orzeczenia przez sąd o separacji małżonków;
  4. gdy jeden z małżonków zostanie ubezwłasnowolniony;
  5. gdy ogłoszono upadłość jednego z małżonków.

Wspólność majątkowa może ustać z woli małżonków – na podstawie umowy, z mocy orzeczenia sądu, a także z mocy prawa – w przypadku separacji, ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków lub ogłoszenia jego upadłości).

Na podstawie art. 52 § 1 k.r. i  o.  każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej, jeżeli żądanie takie uzasadniają ważne powody. Z żądaniem tym może wystąpić także wierzyciel jednego z małżonków, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków. Uprawnienie to zostało przyznane wierzycielowi, ponieważ w przypadku, gdy zobowiązanie zostało zaciągnięte przez jednego z małżonków bez zgody drugiego, wierzyciel ma ograniczoną możliwość zaspokojenia się tylko z niektórych składników majątku wspólnego dłużnika, m.in. z jego wynagrodzenia za pracę, z korzyści uzyskanych z przysługujących mu praw autorskich i praw pokrewnych. Z żądaniem ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej może wystąpić także prokurator, który musi działać na rzecz określonego małżonka.

Z żądaniem ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej między małżonkami może wystąpić nie tylko każdy z małżonków, ale także wierzyciel jednego z małżonków oraz prokurator.

Podstawą ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd na żądanie jednego z małżonków bez zgody drugiego są ważne powody. Określenie to ma charakter klauzuli generalnej. Oznacza to, iż w każdej konkretnej sprawie sąd musi dokonać bliższego scharakteryzowania tego pojęcia. W tym przypadku za ważne powody należy uznać przede wszystkim okoliczności, w których dalsze trwanie wspólności ustawowej zagrażałoby dobru i interesom zarówno małżonka, jak i rodziny. Ważne powody powinny mieć charakter majątkowy.

Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia (art. 52 § 2 k.r. i o.). Możliwe jest także ustanowienie rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa. Możliwość taka została jednak przez ustawodawcę ograniczona tylko do wyjątkowych wypadków, jakim jest w szczególności, życie małżonków w rozłączeniu.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd na żądanie jednego z małżonków nie wyłącza zawarcia przez małżonków umowy majątkowej małżeńskiej. Jeżeli rozdzielność majątkowa została ustanowiona na żądanie wierzyciela, małżonkowie mogą zawrzeć umowę majątkową małżeńską dopiero po dokonaniu podziału majątku wspólnego lub po uzyskaniu przez wierzyciela zabezpieczenia, albo zaspokojenia wierzytelności, lub po upływie trzech lat od ustanowienia rozdzielności.

Zasadniczym skutkiem ustania wspólności majątkowej między małżonkami jest zmiana ustroju majątkowego obowiązującego małżonków.

W przypadku, gdy ustanie wspólności majątkowej następuje w skutek ustania małżeństwa przez śmierć małżonka dochodzi nie tylko do ustania tej wspólności, ale także do otwarcia spadku po zmarłym. Połowa majątku wspólnego małżonków przypada wówczas małżonkowi, który pozostał przy życiu.

W przypadku, gdy małżeństwo ustaje w skutek rozwodu, między małżonkami powstaje z mocy prawa pełna rozdzielność majątkowa. Podobny skutek następuje w przypadku, gdy małżeństwo trwa nadal, ale sąd ustanowił rozdzielność majątkową między małżonkami. Ustrój rozdzielności majątkowej powstanie także w skutek zawarcia przez małżonków umowy majątkowej ustanawiającej ten ustrój, a także w skutek orzeczenia ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z małżonków, albo orzeczenia separacji.

Wskutek ustania wspólności majątkowej między małżonkami majątek „wspólny” istnieje nadal. Przekształca się on jednak ze wspólności łącznej (bezudziałowej) we wspólność w częściach ułamkowych.

Konieczne jest wówczas określenie wysokości udziałów każdego z małżonków w tym majątku. Zgodnie z art. 43 § 1 k.r. i o. oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku w wspólnym, chyba że w umowie majątkowej rozszerzającej wspólność majątkową małżonkowie ustalili nierówność udziałów.

Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko wówczas, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się również nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Do czasu podziału majątku „wspólnego” małżonków stosuje się do niego odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego (art. 46 k.r. i o.).



Tagi: małżeństwo, wspólność majątkowa, prawo rodzinne

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły