Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Prawo własności

25.10.2011
Witold Walkowski
Autor:
Witold Walkowski Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Masz problem?
Zadaj mi pytanie

Zgodnie z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Polski ustawodawca wymienia więc dwa uprawnienia jakie niesie ze sobą prawo własności – uprawnienie do korzystania z rzeczy (w tym pobierania z niej pożytków i innych dochodów) oraz rozporządzania nią. Właściciel może także rzecz posiadać (art. 336 k.c.). Uprawnienia wynikające z prawa własności opisuje najlepiej tradycyjna triada, czyli:

  1. prawo posiadania rzeczy (ius possidendi);
  2. prawo używania, pobierania pożytków oraz zużycia rzeczy (ius utendi, fruendi, abutendi);
  3. prawo do rozporządzania rzeczą (ius disponendi).

Właśnie w tym kontekście będziemy rozważać, jakie uprawnienia przysługują właścicielowi rzeczy.

Pierwszym z uprawnień jest prawo do posiadania rzeczy, chodzi tutaj o posiadanie samoistne.

Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten kto nią faktycznie włada jak właściciel (art. 336 k.c.).

Ochronie tego uprawnienia służy tak zwane roszczenie windykacyjne. Zgodnie z art. 222 k.c. właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba, że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.

Kolejnym wymienionym już bezpośrednio w art. 140 k.c. właścicielskim uprawnieniem jest uprawnienie do korzystania z rzeczy. Ustawodawca wyraźnie uwypuklił, iż w jego skład wchodzi w szczególności pobieranie pożytków i innych dochodów z rzeczy. Jednak nie jest to wyliczenie taksatywne. Można także wyróżnić inne uprawnienia mieszczące się w zakresie pojęciowym korzystania z rzeczy. W szczególności chodzi o uprawnienia do używania rzeczy, jej zużycia oraz przetworzenia. Wydaje się, iż naturalnym jest, iż najprostsza formą korzystania z rzeczy jest jej używanie.

Roman Kot zakupił samochód osobowy, który przez pierwsze pół roku używał w celach prywatnych. Po tym czasie postanowił, iż wynajmie go swojemu znajomemu za stosowną opłatą. Przez pierwsze pół roku Pan Roman używał rzeczy, w następnym okresie wykonywał on uprawnienia właścicielskie przez pobieranie pożytków (cywilnych).

W zakresie korzystania z rzeczy mieści się również uprawnienie do pobierania z niej pożytków. Chodzi tutaj zarówno o pożytki naturalne, jak i cywilne. Przy czym pożytkami naturalnymi rzeczy są jej płody i inne odłączone od niej części składowe, o ile według zasad prawidłowej gospodarki stanowią normalny dochód z rzeczy (art. 53 § 1 k.c.). Natomiast pożytki cywilne rzeczy są to dochody, które rzecz przynosi na podstawie stosunku prawnego (art. 53 § 2 k.c.).

Wspomniany Pan Roman Kot jest właścicielem nieruchomości rolnej, na której uprawia ziemniaki. Ziemniaki są pożytkami z tej nieruchomości. Po pewnym czasie Pan Roman stwierdził, iż jest już zmęczony uprawą roli i postanowił nieruchomość wydzierżawić. Pobierany przez niego czynsz dzierżawy jest pożytkiem cywilnym.

Formą korzystania z rzeczy jest również pobieranie innych z niej dochodów. Chodzi tutaj o dochody, które nie stanowią pożytków naturalnych lub cywilnych rzeczy.

Pan Roman Kot jest właścicielem kolejnej nieruchomości, na której posadził jabłonie. Przez kilka lat zbierał on owoce. Jednak nad jego nieruchomością przeszła trąba powietrzna, która połamała wszystkie drzewa. Pan Roman zebrał wiatrołomy i postanowił, iż będzie ich używał jako opał. Zbierane jabłka stanowiły pożytki naturalne rzeczy. Zebrane wiatrołomy są innymi dochodami z rzeczy.

Ostatnim z uprawnień wchodzących w skład korzystania z rzeczy jest uprawnienie do jej zużycia i przetworzenia. Niektóre z rzeczy, jak np. żywność, z samej swojej natury są zużywalne. Z kolei ciężko sobie wyobrazić możliwość zużycia, np. nieruchomości. Właściciel może także rzecz przetworzyć, czyli zmienić jej postać, formę, połączyć ją z innymi rzeczami, czy wreszcie ją zniszczyć.

Ostatnim z uprawnień wynikających z prawa własności jest prawo do rozporządzania rzeczą. Może ono przyjąć różne formy. Po pierwsze może polegać na wyzbyciu się własności. Chodzi tutaj o rozporządzenie prawem własności rzeczy poprzez jego przeniesienie na inną osobę lub rozporządzenie na wypadek śmierci (np. w testamencie ręcznym). Inną formą rozporządzenia jest obciążenie prawa własności. Za przykład może tutaj posłużyć ustanowienie hipoteki na nieruchomości lub zastawu na rzeczy ruchomej. W zakresie rozporządzania rzeczą mieści się również zniesienie prawa własności poprzez porzucenie rzeczy ruchomej z zamiarem wyzbycia się jej własności (art. 180 k.c.) lub zniszczenie rzeczy. 



Tagi: własność, kodeks cywilny, prawo cywilne

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły