Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Zdolność sądowa w procesie cywilnym

24.10.2011
Witold Walkowski
Autor:
Witold Walkowski Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Masz problem?
Zadaj mi pytanie

Stosownie do art. 64 § 1 in fine ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz. U z 1964 r., Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) zdolnością sądową jest zdolność bycia stroną w procedurze cywilnej. Oczywiście zdolność sądowa rozciąga się również na postępowanie nieprocesowe, zabezpieczające, czy egzekucyjne. Określenie zdolności sądowej zawarte w art. 64 k.p.c. nie jest ścisłe, a lepiej pełnię tego pojęcia oddaje definicja W. Broniewicza, zgodnie z którą zdolność sądowa jest to zdolność stania się podmiotem praw, uprawnień, obowiązków i ciężarów procesowych. Z pojęciem zdolności sądowej związane jest pojęcie zdolności prawnej. Związek ten polega na tym, że każdy, kto ma zdolność prawną ma zdolność sądową i odwrotnie.

Zdolność prawna oraz zdolność sądowa są ze sobą związane sprzężeniem zwrotnym.

Zdolność sądowa ma istotne znaczenie, ponieważ jest ona jedną z bardziej istotnych przesłanek procesowych. Jej brak niesie za sobą bardzo istotne konsekwencje. Jeżeli brak zdolności sądowej jest brakiem pierwotnym to jego skutkiem jest odrzucenie pozwu (art. 199 k.p.c.). Jednak z powodu tego sąd odrzuci pozew dopiero wówczas, gdy brak nie będzie uzupełniony zgodnie z przepisami kodeksu. Z tego też względu jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej dają się uzupełnić, sąd wyznaczy w tym celu odpowiedni termin (art. 70 § 1 k.p.c.). sąd może również dopuścić tymczasowo do czynności stronę nie mającą zdolności sądowej z zastrzeżeniem, że przed upływem wyznaczonego terminu braki będą uzupełnione (art. 70 § 2 k.p.c.).

Przesłanką warunkującą uzupełnienie braku w zakresie zdolności sądowej (art. 70 k.p.c.) jest zachowanie tożsamości strony dotkniętej tym brakiem (Postanowienie SN z dnia 24 września 2004 r., I CK 131/04).

W razie, gdy braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie w zakresie, w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie (art. 71 k.p.c.). W przypadku, gdy brak zdolności sądowej jest brakiem następczym skutkuje to zawieszeniem przez sąd postępowania z urzędu (art. 174 § 1 pkt. 1 k.p.c.).

Niewydanie postanowienia o wyznaczeniu terminu do uzupełnienia braków w zakresie zdolności sądowej i procesowej (art. 70 § 1 k.p.c.) nie uchyla obowiązku wydania z urzędu postanowienia o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 174 § 1 pkt 2 k.p.c., po stwierdzeniu istnienia wskazanych w tym przepisie przyczyn (Postanowienie SN z dnia 31 stycznia 2003 r., IV CKN 1765/00).

Ponadto sąd umorzy postępowanie w razie stwierdzenia braku następcy prawnego strony, która utraciła zdolność sądową, a w każdym razie po upływie roku od daty postanowienia o zawieszeniu z tej przyczyny (art. 182 § 1 zd. 2). Należy także zwrócić uwagę na to, iż w przypadku, gdy postępowanie było prowadzone pomimo braku zdolności sądowej to skutkiem jest nieważność postępowania (art. 379 pkt. 2 k.p.c.).

Zgodnie z art. 64 § 1 k.p.c. zdolność sądową ma każda osoba fizyczna i prawna. Natomiast w myśl art. 64 § 11 k.p.c. zdolność sądową posiadają także jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Ponadto zdolność sądową mają również organizacje społeczne dopuszczone do działania na podstawie obowiązujących przepisów, choćby nie posiadały osobowości prawnej (art. 64 § 2 k.p.c.). Powołane przepisy wymagają jednak rozwinięcia. Osoby fizyczne posiadają zdolność sądową od momentu urodzenia, aż do chwili śmierci. W pewnych sytuacjach zdolność sądowa przysługuje dziecku poczętemu, lecz jeszcze nienarodzonemu (nasciturus). Ponadto jak już wskazano z całą pewnością zdolność sądową mają osoby prawne.

Ogłoszenie upadłości osoby prawnej nie pozbawia tej osoby zdolności sądowej (Postanowienie SN z dnia 9 lutego 1999 r., I CKN 882/98).

Natomiast w zakres podmiotów z art. 64 § 11 k.p.c. wchodzą spółki osobowe prawa handlowego (spółka jawna, partnerska, komandytowa i komandytowo – akcyjna), spółki kapitałowe w organizacji (art. 11 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych, t.j. Dz. U z 2000 r., Nr 94 poz. 1037 z późn. zm.), wspólnoty mieszkaniowe oraz główne oddziały zagranicznego zakładu ubezpieczeń. Zdolność sądowa przysługuje również dyrektorowi przedsiębiorstwa oraz radzie pracowniczej (art. 6913 k.p.c.). Zdolność sądową ma także, co wydaje się oczywiste, Skarb Państwa (art. 33 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Ponadto zdolność sądową posiadają cudzoziemcy, zagraniczne osoby prawne i jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, jeżeli według prawa właściwego dla nich, mają one tą zdolność (art. 1117 k.p.c.).

Ambasada państwa obcego w Polsce nie ma zdolności sądowej (Postanowienie SN z dnia 25 maja 2007 r., I CSK 6/07).

Zdolność sądową mają również, jak już wcześniej wspomniano, organizacje społeczne dopuszczone do działania na podstawie obowiązujących przepisów, choćby nie posiadały osobowości prawnej.

Organy samorządu studenckiego szkoły wyższej, działającego na podstawie ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.), mogą pozywać i być pozywane w sprawach z zakresu ich ustawowych uprawnień (Uchwała SN z dnia 10 lutego 2000 r., III CZP 29/99).

Komitety rodzicielskie w szkołach i przedszkolach nie posiadają zdolności sądowej (Uchwała SN z dnia 7 lipca 1966 r., III PZP 11/66).

Zdolność sądowa przysługuje również pracodawcy oraz organowi rentowemu (art. 460 § 1 k.p.c.)



Tagi: sąd, kpc, kodeks postępowania cywilnego

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły