Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Prawa zbywalne i niezbywalne

24.10.2011
Witold Walkowski
Autor:
Witold Walkowski Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Masz problem?
Zadaj mi pytanie

Rozróżnienie praw zbywalnych i niezbywalnych wiąże się z pojęciem prawa podmiotowego. Prawem podmiotowym jest sytuacja prawna uprawnionego podmiotu prawa cywilnego, polegająca na możliwości postępowania w określony sposób. Uprawnienie to przyznane jest przez normę prawną i służy ochronie interesów tego podmiotu. Uprawnieniu temu odpowiadają określone obowiązki innych podmiotów, których uprawniony podmiot może dochodzić przed odpowiednim organem państwowym. Rozgraniczenie praw zbywalnych i niezbywalnych jest związane z rozróżnieniem praw majątkowych i niemajątkowych. Prawa niemajątkowe są niezbywalne, natomiast co do zasady można zbyć prawa majątkowe. Od reguły zbywalności praw majątkowych istnieją wyjątki. Tytułem przykładu można wskazać na użytkowanie (art. 254 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny, Dz.U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), czy służebności osobiste (art. 300 k.c.).

Niezbywalne są prawa niemajątkowe, natomiast co do zasady zbywalne są prawa majątkowe (chociaż istnieją wyjątki).

Najważniejszym kryterium przy rozróżnieniu obu rodzajów tych praw jest to, czy ustawa przewiduje, czy też nie, możliwość ich przeniesienia w drodze czynności prawnej na inny podmiot. Jeżeli norma prawna nie określa wprost, czy dane prawo jest zbywalne, czy też nie, należy przy wykładni kierować się jego funkcją. Jak już wcześniej wspomniano, zbywalne są prawa majątkowe. Chodzi, więc przede wszystkim o prawa rzeczowe oraz wierzytelności opiewające na świadczenia majątkowe, czy prawa majątkowe związane z małżeństwem. prawa zbywalne co do zasady są także dziedziczne. Do przykładowych praw niezbywalnych należą natomiast:

  1. użytkowanie (art. 254 k.c.);
  2. służebności osobiste (art. 300 k.c.);
  3. prawo odkupu (art. 595 k.c.);
  4. prawo pierwokupu (art. 602 k.c.);
  5. prawo dożywocia (art. 912 k.c.).

Zakaz zbywania z art. 912 k.c. dotyczy zarówno prawa dożywocia w całości, jak i poszczególnych roszczeń wynikających z tego prawa wymagalnych w przyszłości, a nawet roszczeń dotyczących świadczeń zaległych, które ze względu na swój charakter są ściśle związane z dożywotnikiem (Wyrok SN z dnia 10 maja 1968 r., I CR 160/68).

Prawa niezbywalne nie mogą być przykładowo przedmiotem aportu w spółkach kapitałowych (art. 14 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych, Dz. U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.). Co do zasady są także niedziedziczne.

Warto zauważyć, że zgodnie z art. 57 § 1 k.c. nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć uprawnienia do przeniesienia, obciążenia, zmiany lub zniesienia prawa, jeżeli według ustawy prawo to jest zbywalne. Natomiast przepis ten nie wyłącza dopuszczalności zobowiązania, że uprawniony nie dokona oznaczonych rozporządzeń prawem (art. 57 § 2 k.c.). Zbycie prawa wbrew takiemu zastrzeżeniu jest skuteczne, może jednak rodzić obowiązek odszkodowawczy.

Zbycie spółdzielczego prawa do lokalu typu własnościowego przez osobę, która zobowiązała się do jego niezbywania, jest prawnie skuteczne, może jednak uzasadniać obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej takim zbyciem - wbrew przyjętemu na siebie zobowiązaniu (Wyrok SN z dnia 5 marca 1981 r., II CR 39/81).



Tagi: prawa zbywalne, prawa niezbywalne, kodeks cywilny

Opinie naszych zadowolonych Klientów
  • 25.01.2012 Dominika napisał(a):

    Krótki aż bardzo treściwy artykuł dotyczący praw zbywalnych i niezbywalnych. Dziękuję.

  • 21.06.2012 Nicola napisał(a):

    "Niezbywalne są prawa majątkowe, natomiast co do zasady zbywalne są prawa majątkowe (chociaż istnieją wyjątki)."
    - proszę o poprawę :)

  • 21.06.2012 Dariusz Kostyra :: LexVin napisał(a):

    Dziękujemy bardzo za uwagę. Faktycznie w tekście wkradła się literówka - już poprawiona.

  • 19.12.2012 Ania napisał(a):

    Jeżeli w umowie mamy zakaz cesji - to czy oznacza, że dana wierzytelność nie będzie mogła zostać przedmiotem zastawu (tylko prawa zbywalne)?

  • 15.01.2014 Justyna napisał(a):

    A czy udział kapitałowy wspólnika w spółce jawnej jest prawem majątkowym zbywalnym?

  • Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły