Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Umowne ustroje majątkowe małżeńskie

24.10.2011
Witold Walkowski
Autor:
Witold Walkowski Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Masz problem?
Zadaj mi pytanie

Zgodnie z ustawą z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964, Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) na podstawie umowy majątkowej (tzw. intercyzy) małżonkowie mogą wprowadzić zmiany do ustroju wspólności ustawowej w postaci:

  1. rozszerzenia wspólności ustawowej;
  2. ograniczenia wspólności ustawowej;
  3. ustanowienia ustroju rozdzielności majątkowej;
  4. ustanowienia ustroju rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobku.

Małżonkowie mogą ustanowić umową majątkową jedynie jeden z ustrojów wyżej wskazanych. Nie jest dopuszczalne ustanowienie przez małżonków innego ustroju majątkowego lub połączenie kilku tych ustrojów w jeden.

Umowa majątkowa zawarta przed zawarciem małżeństwa ma charakter wyłącznie organizacyjny. Wywołuje skutek dopiero z chwilą zawarcia związku małżeńskiego. Natomiast zawarcie umowy w trakcie małżeństwa skutkuje zmianą dotychczas występującego między małżonkami ustroju majątkowego.

Umowa majątkowa małżeńska powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Umowa ta zawarta w innej formie jest nieważna. (art. 47 § 1 k.r. i o.).

Umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona albo rozwiązana. W razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej.

Małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie, a także rodzaj były tym osobom wiadome.

Przewidziana w art. 47 § 2 k.r.o. ochrona interesów osób trzecich ma zastosowanie tylko do małżeńskich umów majątkowych wymienionych w art. 47 § 1 k.r.o. Umowa o podział majątku wspólnego po ustaniu ustawowej wspólności małżeńskiej zawarta z pokrzywdzeniem wierzyciela może być przez niego zakwestionowana skargą pauliańską (art. 527 k.c.) (Wyrok SN z dnia 28 kwietnia 2004 r., III CK 469/02).

Do ustanowienia umową wspólności majątkowej stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności ustawowej z zachowaniem przepisów odrębnie regulujących tą kwestię.

Ustawodawca ustanowił ograniczenia przedmiotowe umowy rozszerzającej wspólność. Artykuł 49 § 1 k.r. i o. stanowi, iż nie można przez umowę majątkową małżeńską rozszerzyć wspólności na:

  1. przedmioty majątkowe, które przypadną małżonkowi z tytułu dziedziczenia, zapisu lub darowizny;
  2. prawa majątkowe, które wynikają ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;
  3. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
  4. wierzytelności z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia, o ile nie wchodzą one do wspólności ustawowej, jak również wierzytelności z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;
  5. niewymagalne jeszcze wierzytelności o wynagrodzenie za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej każdego z małżonków.

W razie wątpliwości należy uważać, iż przedmioty służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków nie zostały włączone do wspólności.

Jeżeli chodzi natomiast o uprawnienia wierzyciela w przypadku rozszerzenia wspólności to expressis verbis wskazano, iż jeżeli wierzytelność powstała przed rozszerzeniem wspólności, wierzyciel, którego dłużnikiem jest tylko jeden z małżonków, może żądać zaspokojenia także z tych przedmiotów majątkowych, które należałyby do majątku osobistego dłużnika, gdyby wspólność majątkowa nie została rozszerzona (art. 50 k.r. i o.).

W przypadku, gdy wspólność ustanie, udziały małżonków w majątku wspólnym są równe, chyba że umowa majątkowa małżeńska stanowi inaczej.

Jeżeli małżonkowie w drodze umowy ustanowią rozdzielność majątkową, każdy z nich zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później (art. 51 k.r. i o.).

W ustroju rozdzielności majątkowej każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem.

Do rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków stosuje się przepisy o rozdzielności majątkowej z zachowaniem przepisów regulujących odrębnie ten ustrój majątkowych.

Dorobek każdego z małżonków to wzrost wartości jego majątku po zawarciu umowy majątkowej (art. 513 § 1 k.r. i o.).

Ustawodawca określił także sposób obliczania dorobku. Przy jego obliczaniu nie uwzględnia się następujących przedmiotów majątkowych:

  1. nabytych przed zawarciem umowy majątkowej;
  2. nabytych przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;
  3. praw niezbywalnych, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie, np. dożywocie, użytkowanie, prawo do alimentów;
  4. przedmiotów uzyskanych z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
  5. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
  6. praw autorskich i praw pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy;

Natomiast doliczeniu podlega wartość:

  1. darowizn dokonanych przez jednego z małżonków, z wyłączeniem jednak darowizn na rzecz wspólnych zstępnych małżonków oraz drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych na rzecz innych osób;
  2. usług świadczonych osobiście przez jednego z małżonków na rzecz majątku drugiego małżonka;
  3. nakładów i wydatków na majątek jednego małżonka z majątku drugiego małżonka.

Istotnym jest także zastrzeżenie, iż dorobek oblicza się według stanu majątku z chwili ustania rozdzielności majątkowej i według cen z chwili rozliczenia.

Po ustaniu rozdzielności majątkowej małżonek, którego dorobek jest mniejszy niż dorobek drugiego małżonka, może żądać wyrównania dorobków przez apłatę lub przeniesienie prawa (art. 514 § 1 k.r. i o.).

Z ważnych powodów jednak każdy z małżonków może żądać zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków. W razie braku porozumienia między stronami co do sposobu lub wysokości wyrównania, rozstrzyga w tym przedmiocie sąd.

W razie śmierci jednego z małżonków, wyrównanie dorobków następuje między jego spadkobiercami a małżonkiem, który pozostał przy życiu (art. 515 § 1 k.r. i o.).

Natomiast spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z żądaniem zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków tylko wtedy, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód, a także jeżeli wystąpił o orzeczenie separacji. 



Tagi: ustrój majątkowy, małżeństwo, prawo rodzinne

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły