Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Uznanie zaginionego za zmarłego

23.10.2011
Witold Walkowski
Autor:
Witold Walkowski Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Masz problem?
Zadaj mi pytanie

Uznanie za zmarłego polega na wydaniu przez sąd postanowienia, którego skutkiem jest powstanie nowego stanu prawnego polegającego na tym, że pewną osobę traktuje się tak jakby zmarła. Orzeczenie to ma charakter konstytutywny i wskutek niego ustaje zdolność prawna danej osoby. Instytucja uznania za zmarłego uregulowana została w art. 29-32 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm).

Jeżeli dana osoba ma być uznana za zmarłą potrzebne jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek. Pierwszą z nich jest zaginięcie osoby. Drugą przesłanką jest upływ od chwili zaginięcia pewnego okresu czasu, który jest różny w zależności od okoliczności, w jakich nastąpiło zaginięcie. Za zaginionego należy uznać osobę, o której nie wiadomo czy żyje, czy zmarła pomimo przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego stosownie do art. 530, 531 i 533 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r., Nr 43, poz. 296 z późn. zm.). Jeżeli dana osoba zaginęła i nie wiadomo, czy żyje, czy zmarła powstaje stan niepewności, który wskutek jego przeciągania się powoduje negatywne konsekwencje. Ich usunięciu służy właśnie omawiana instytucja.

Jeżeli zaginięciu osoby nie towarzyszą żadne wyjątkowe okoliczności może ona zostać uznana za zmarłą, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym według istniejących wiadomości jeszcze żyła upłynęło dziesięć lat. Jednak uznanie za zmarłego nie może nastąpić przed upływem roku kalendarzowego, w którym zaginiony ukończyłby lat dwadzieścia trzy.

W dniu 18 września 1999 r. trzydziestoletni Tadeusz Lewandowski wyszedł z pracy i zaginął. Może on zostać uznany przez sąd za zmarłego po upływie dziesięciu lat od dnia 31 grudnia 1999 r., czyli najwcześniej 1 stycznia 2010 r. Jednak zgodnie z art. 528 k.p.c. wniosek o uznanie za zmarłego może zostać zgłoszony nie wcześniej niż na rok przed końcem terminu, po upływie którego zaginiony może być uznany za zmarłego, czyli w omawianym przykładzie najwcześniej 1 stycznia 2009 r.

Ustawodawca przewidział skrócenie dziesięcioletniego terminu o połowę w przypadku, gdyby w chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył lat siedemdziesiąt. W takim przypadku wystarczy upływ pięciu lat.

W art. 30 k.c. oraz art. XXVIII-XXX i XXXII ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r., Nr 16, poz. 94 z późn. zm.) uregulowano przypadki szczególne, które uzasadniają skrócenie ogólnego terminu do uznania za zmarłego. Pierwszym z nich jest sytuacja, gdy ktoś zaginął w czasie podróży powietrznej lub morskiej w związku z katastrofą statku lub okrętu albo w związku z innym szczególnym zdarzeniem. W takim przypadku zaginiony może być uznany za zmarłego po upływie sześciu miesięcy od dnia, w którym nastąpiła katastrofa, albo inne szczególne zdarzenie (art. 30 § 1 KC). Natomiast w przypadku, gdy nie można stwierdzić katastrofy statku lub okrętu bieg powołanego terminu rozpoczyna się z upływem roku od dnia, w którym statek lub okręt miał przybyć do portu przeznaczenia, a jeżeli portu takiego nie było po upływie dwóch lat od dnia, w którym była o nim ostatnia wiadomość. Jeżeli osoba zaginęła w związku z innym bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia może być uznana za zmarłą po upływie roku od dnia, w którym to niebezpieczeństwo ustało lub według okoliczności powinno ustać. (art. 30 § 3 k.c.).

Zaginięcie człowieka po jego porwaniu dla okupu nie wyklucza uznania porwania za zdarzenie powodujące bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia (art. 30 § 3 k.c.), jeżeli pomiędzy porwaniem a zaginięciem brak innego zdarzenia, z którym można wiązać zaginięcie. (Postanowienie SN z dnia 26.07.2006 r., IV CSK 67/06)

Jeżeli do zaginięcia doszło w związku z określonymi w art. XXVIII-XXX i XXXII p.w.k.c. stanami faktycznymi związanymi z wojną lub działaniami wojennymi termin do uznania za zmarłego wynosi

Terminy określone w miesiącach i latach oblicza się stosownie do art. 112 k.c..

Domniemywa się, że zaginiony zmarł w chwili oznaczonej w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego, która powinna być oznaczona jako najbardziej prawdopodobna według okoliczności. Gdy brak jest wszelkich danych w tej materii jako chwilę domniemanej śmierci oznacza się pierwszy dzień terminu, z którego upływem uznanie za zmarłego stało się możliwe. Jeżeli w postanowieniu o uznaniu za zmarłego czas śmierci został oznaczony tylko datą dzienną, za chwilę domniemanej śmierci zaginionego uważa się koniec tego dnia (art. 31 k.c.). Ustawodawca w art. 32 k.c. wprowadził jeszcze jedno domniemanie prawne, zgodnie z którym w przypadku, gdy kilka osób utraciło życie podczas grożącego im wspólnie niebezpieczeństwa domniemywa się, że zmarły jednocześnie.



Tagi: zaginiony, zmarły, kodeks cywilny

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły