Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Wyłączenie sędziego w postępowaniu karnym

21.10.2011
Witold Walkowski
Autor:
Witold Walkowski Ekspert LexVin
Aplikant Radcowski
Masz problem?
Zadaj mi pytanie

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) przewiduje dwie możliwości wyłączenia sędziego: wyłączenie z mocy prawa (iudex inhabilis) oraz wyłączenie na wniosek (iudex suspectus).

Sędzia podlega wyłączeniu ze składu orzekającego na żądanie sędziego, z urzędu lub na wniosek strony.

Wyłączenie sędziego z mocy prawa

Wyłączenie sędziego z mocy prawa (iudex inhabilis) jest przewidziane w art. 40 § 1 k.p.k. i obejmuje sytuacje, gdy:

  1. sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio,
  2. sędzia jest małżonkiem strony lub pokrzywdzonego albo ich obrońcy, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego albo pozostaje we wspólnym pożyciu z jedną z tych osób,
  3. sędzia jest krewnym lub powinowatym w linii prostej, a w linii bocznej aż do stopnia pomiędzy dziećmi rodzeństwa osób wymienionych w pkt 2 albo jest związany z jedną z tych osób węzłem przysposobienia, opieki lub kurateli,
  4. sędzia był świadkiem czynu, o który sprawa się toczy, albo w tej samej sprawie był przesłuchany w charakterze świadka lub występował jako biegły,
  5. sędzia brał udział w sprawie jako prokurator, obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy strony, albo prowadził postępowanie przygotowawcze,
  6. sędzia brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia lub wydał zaskarżone zarządzenie,
  7. sędzia brał udział w wydaniu orzeczenia, które zostało uchylone,
  8. sędzia brał udział w wydaniu orzeczenia, co do którego wniesiono sprzeciw,
  9. sędzia prowadził mediację.

Powody wyłączenia sędziego trwają pomimo ustania uzasadniającego je małżeństwa, wspólnego pożycia, przysposobienia, opieki lub kurateli.

Ponadto sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego wnioskiem o wznowienie lub zaskarżonego w trybie kasacji, nie może orzekać co do tego wniosku lub tej kasacji.

W zaistniałych przypadkach sędzia powinien sam się wyłączyć nawet, gdy strony o to nie wnoszą. sędzia wyłącza się ze składu orzekającego poprzez złożenie oświadczenia na piśmie do akt. Warto zwrócić uwagę na fakt, że w zw. z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. orzeczenie wydane przez sędziego, który powinien być wyłączony ze składu orzekającego na podstawie art. 40 k.p.k. podlega uchyleniu w postępowaniu odwoławczym.

Wyłączenie sędziego na wniosek

Druga możliwość wyłączenia sędziego ze składu orzekającego została przewidziana przez przepis art. 41 § 1 k.p.k. Stanowi on, że sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis ten został wprowadzony w tym celu, żeby poza wypadkami, gdy sędzia ulega wyłączeniu z mocy ustawy (wspomniany iudex inhabilis) możliwe było wyłączenie sędziego z powodu wszelkich sytuacji życiowych, nie dających się przewidzieć ani wyczerpująco wymienić, gdy bezstronność sędziego mogłaby budzić wątpliwości (iudex suspectus). Ze sformułowania art. 41 § 1 k.p.k. wynika, że wątpliwość ta musi być „uzasadniona”, a więc musi być poważna i istniejąca obiektywnie, a nie tylko w subiektywnym przeświadczeniu strony. Z art. 41 § 2 k.p.k. wynika, że wniosek strony o wyłączenie sędziego może być skutecznie złożony przed rozpoczęciem przewodu sądowego, czyli przed odczytaniem aktu oskarżenia (art. 385 § 1 k.p.k.), chyba że przyczyna wyłączenia powstała lub stała się stronie znana po rozpoczęciu przewodu sądowego. W takim przypadku ciężar udowodnienia tej okoliczności spoczywa na stronie składającej wniosek. Należy dodać, że niewyłączenie się sędziego z własnej inicjatywy lub odmowa jego wyłączenia na wniosek stron w przypadku, gdy zaistniały przesłanki przewidziane w art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 2 k.p.k. mogą w konkretnych sytuacjach stanowić podstawę apelacji i uchylenia zaskarżonego orzeczenia, jeżeli mogło to mieć wpływ na treść tego orzeczenia.

Sędzia, co do którego zgłoszono niosek o wyłączenie może złożyć do akt stosowne oświadczenie na piśmie i powstrzymać się od udziału w sprawie. Jest on jednak zobowiązany podejmować czynności nie cierpiące zwłoki.

Kto orzeka o wyłączeniu sędziego?

Poza wypadkami wyłączenia sędziego z mocy samego prawa, o jego wyłączeniu orzeka sąd, przed którym toczy się postępowanie. W składzie orzekającym w kwestii wyłączenia nie może brać udziału sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie(art. 42 § 4 k.p.k).

Jeżeli w sądzie, przed którym sprawa się toczy nie można utworzyć składu wymaganego do rozpatrzenia wniosku o wyłączenie sędziego, o wyłączeniu sędziego orzeka sąd wyższego rzędu (art. 42 § 4 k.p.k.).

Jeżeli z powodu wyłączenia sędziów rozpoznanie sprawy w danym sądzie nie jest możliwe, sąd wyższego rzędu przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu (art. 43 k.p.k.).

Przepisy dotyczące wyłączenia sędziów stosuje się odpowiednio do wyłączenia ławników (art. 44 k.p.k.).



Tagi: prawo karne, procedura karna, sąd, sędzia

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły