Kancelaria Radcy Prawnego Dariusz Borys Kostyra
Zamów poradę online Zapytaj prawnika

Ubezwłasnowolnienie osoby starszej

09.12.2012
Zgodnie z art. 908 Kodeksu cywilnego jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.
 
Jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień.
 
W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę o dożywocie.
 
Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 maja 2008 roku w sprawie III CSK 359/2007 aby wypadek można uznać za wyjątkowy trzeba odpowiedzieć na pytanie, czy inne środki, takie jak zasądzenie zobowiązanych na wykonanie zaległego świadczenia lub zamiana świadczeń wynikających z dożywocia na rentę, nie zapewnią już dożywotnikowi dostatecznej ochrony.
 
Natomiast ewentualnie nieważność umowy dożywocia mogłaby wynikać np. z ogólnych zasad nieważności oświadczeń woli. Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. 
 
W przypadku stwierdzenie nieważności umowy dotyczyłoby to wszystkich stron umowy, natomiast do roszczenia o ewentualną zamianę umowy na rentą nie widzę przesłanek nadto w przypadku takiej zamiany nie traci Pani prawa własności nieruchomości.
 
Odnosząc się do kwestii ubezwłasnowolnienia osoby starszej to wniosek o ubezwłasnowolnienie może zgłosić także prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich (art. 7 k.p.c. oraz  art. 14 pkt 4 w zw. z art. 1 ust. 2 i 3 ustawy z 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich, tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147). Złożenie przez prokuratora wniosku o ubezwłasnowolnienie - według unormowań regulujących pracę prokuratury - może nastąpić po stwierdzeniu, że nie ma innych osób uprawnionych do jego zgłoszenia na podstawie art. 545§1 Kodeksu postępowania cywilnego albo  że osoby uprawnione od tego się uchylają, są nieporadne, upośledzone umysłowo lub z innych przyczyn nie można uzyskać ich stanowiska w sprawie złożenia wniosku (§ 276 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 27 sierpnia 2007 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury, Dz. U. Nr 169, poz. 1189 ze zm.).  Wniosek o ubezwłasnowolnienie prokurator kieruje do sądu okręgowego właściwego dla miejsca zamieszkania osoby mającej zostać ubezwłasnowolnioną.
 
Art. 546 Kodeksu postępowania cywilnego wymienia osoby, które - niezależnie od swej woli oraz stopnia zainteresowania wynikiem sprawy - są uczestnikami postępowania o ubezwłasnowolnienie osoby starszej z mocy samego prawa, a więc bez podejmowania w tym zakresie jakiejkolwiek czynności procesowej sądu lub wnioskodawcy. 
 
Art. 546 Kodeksu postępowania cywilnego natomiast nie wyłącza stosowania art. 510 Kodeksu postępowania cywilnego , co oznacza, że uczestnikiem postępowania o ubezwłasnowolnienie może być - poza uczestnikami koniecznymi - każda osoba, której dotyczy wynik sprawy. W grę wchodzą przede wszystkim członkowie najbliższej rodziny, ale także osoby mające wyłącznie interes majątkowy, np. wspólnicy, kontrahenci czynności prawnych (np. orz. SN z 11 stycznia 1956 r., 3 CR 100/56 , LexPolonica nr 373322, OSN 1958, nr 2, poz. 32; orz. SN z 24 stycznia 1961 r., 1 CR 149/60 , LexPolonica nr 317148, OSN 1962, nr 1, poz. 32; post. SN z 30 kwietnia 1965 r., II CZ 23/65 , LexPolonica nr 314902, OSNCP 1966, nr 2, poz. 24; post. SN z 4 października 1966 r., II CR 317/66 , LexPolonica nr 314717, OSNCP 1967, nr 6, poz. 104; post. SN z 20 listopada 1973 r., I CR 624/73 , LexPolonica nr 331222, OSPiKA 1975, nr 6, poz. 134, z glosą J. Klimkowicza; post. SN z 10 lutego 1978 r., I CZ 134/77 , LexPolonica nr 331227, OSPiKA 1978, nr 11, poz. 201). Nie ma więc żadnych przeciwwskazań aby Pani powołując się na więzy rodzinne oraz stosunki majątkowe zażądała uczestnictwa w postępowaniu o ubezwłasnowolnienie.
 
Dla osoby ubezwłasnowolnionej ustanawia się przedstawiciela ustawowego, to jest opiekuna albo kuratora. Przedstawiciela ustawowego wyznacza sąd opiekuńczy (sądem opiekuńczym jest sąd rejonowy, wydział rodzinny) po uprawomocnieniu się postanowienia o ubezwłasnowolnieniu. Tym samym sąd okręgowy, przed którym obecnie toczy się sprawa brata, zajmuje się tylko i wyłącznie ubezwłasnowolnieniem. Po uprawomocnieniu się orzeczenia sąd okręgowy prześle akta do sądu rejonowego w celu ustanowienia dla ubezwłasnowolnionego przedstawiciela prawnego.
 
Zgodnie z art. 176 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego „jeżeli wzgląd na dobro pozostającego pod opieką nie stoi temu na przeszkodzie, opiekunem ubezwłasnowolnionego całkowicie powinien być ustanowiony przede wszystkim jego małżonek, a w braku tegoż – jego ojciec lub matka”.
 
Jeżeli nie ma wyżej wymienionych osób, opiekun powinien być ustanowiony spośród krewnych lub innych osób bliskich ubezwłasnowolnionego (art. 149 w związku z art. 175 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
 
Zakres praw opiekuna względem podopiecznego można porównać do zakresy władzy rodzicielskiej. Niemniej opiekun podlega nadzorowi sądu opiekuńczego. Po pierwsze, opiekun obowiązany jest uzyskiwać zezwolenie sądu na dokonywanie wszelkich ważniejszych spraw z zakresu tego typu pieczy. Wystąpienie z jakimkolwiek powództwem związanym z zawartą umową dożywocia w mojej ocenie wiązałoby się z koniecznością uzyskania zgody sądu opiekuńczego.


Tagi: ubezwłasnowolnienie

Opinie naszych zadowolonych Klientów
    Zostaw swój komentarz
    Adres e-mail nie zostanie opublikowany
Zapytaj prawnika
Opinie klientów
Mikołaj

Jestem mile zaskoczony jakością, fachowością i krótkim czasem prowadzenia sprawy choć do tej pory współpracowałem z wieloma kancelariami i prawnikami.

  • right
Andrzej

Szczerze polecam ta kancelarie dobry kontakt, szybka odpowiedz i pełen profesjonalizm. W sądzie poszło tak jak mówił Pan Dariusz. Dziękuje.

  • left
  • right
Piotr

Cieszy mnie niezmiernie, że w tak trudnych czasach wyzysku, manipulacji i cwaniactwa jest tak profesjonalna możliwość obrony. Dziękuję panie Darku !

  • left
  • right
Darek

Jestem bardzo mile zaskoczony profesjonalnością i szybkością odpowiedzi. Poleciłem serwis znajomym, bo warto!

  • left
  • right
Michał

Bardzo fachowa i szybka pomoc, a wszystko w dobrej cenie. Jestem pełen uznania i wdzięczności dla Kancelarii LexVin za profesjonalną realizację usługi.

  • left
  • right
Karolina

Bardzo dziękuję za zajęcie się moją sprawą oraz szybkie wysłanie mi sprzeciwu. Z pewnością polecę Państwa usługi.

  • left
  • right
Joanna

Pomoc prawną otrzymałam błyskawicznie i profesjonalnie.Świetna,merytoryczna i miła obsługa. Serdecznie dziękuję.

  • left
  • right
Aneta

Bardzo dziękuję za profesjonalne i szybkie napisanie sprzeciwu. Polecam pomoc prawną Kancelarii LexVin każdemu, kto szuka profesjonalnej pomocy prawnej.

  • left
  • right
Podobne artykuły